सामग्री पर जैथिन

अफगानिस्तान

विकिपीडिया से
अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात

د افغانستان اسلامي امارت
امارت اسلامی افغانستان
ध्येय वाक्य: لَا إِلٰهَ إِلَّا الله مُحَمَّدٌ رَسُولُ الله
"कौनो पूज्य नै हे, अल्लाहके इलावा, मुहम्मद ओकर पैगम्बर हे ।"
राष्ट्रगान: دا د باتورانو کور
(ई बहादुर लोगके घर हे)
राजधानी
आउ सबसे बड़का नगर
काबुल
33°33′19.08″N 69°12′27″E / 33.5553000°N 69.20750°E / 33.5553000; 69.20750
आधिकारिकभाषा
नृजातीय समूह
धर्म
निवासीनामअफगानिस्तानी
गठन
१७०९–१७३८
१७४७–१८४२
१८२३–१९२६
१९ अगस्त १९१९
९ जून १९२६
१७ जुलाई १९७३
७ सितम्बर १९९६
 अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात
२६ जनवरी २००४
१५ अगस्त २०२१
क्षेत्रफल
 कुल
Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (४०मा)
 जलक्षेत्र (%)
नगण्य
जनसङ्ख्या
 2020 आकलन
३,१३,९०,३००[] (४४मा)
 जनघनत्व
Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (१७४मा)
जिडिपि (पिपिपि)२०१८ प्राक्कलन
 कुल
$७२.९११ बिलियन[] (९६मा)
 प्रतिव्यक्ति
$२,०२४ (१६९मा)
जिडिपि (साङ्केतिक)२०१८ प्राक्कलन
 कुल
$२१.६५७ अरब (१११मा)
 प्रतिव्यक्ति
$४९३ (१७७मा)
गिनी (२००८)27.8[]
निम्न · प्रथम
माविसू (२०१९)0.511[]
निम्न · १६९मा
मुद्राअफगान अफगानी (अफगान रुपया (افغانی)) (आइएसओ ४२१७)
समय मण्डलयुटिसि+४:३० हिजरी पञ्चाङ्ग (D†)
वाहन चलहेदक्षिण
दूरभाष सङ्केत+93
इण्टरनेट टिएलडि.af
افغانستان.

अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात (दारी/पश्तो: افغانستان) दक्खिन एसियामे अवस्थित देस हे, जे बिश्वके एगो भू-आवेष्ठित देस हे । अप्रैल २००७ मे अफगानिस्तान सार्क के अठमा सदस्य बनल । अफगानिस्तानके पूरुदने पाकिस्तान, उत्तरपूरुदने भारत आउ चीन, उत्तरदने ताजिकिस्तान, उज्बेकिस्तान आउ तुर्कमेनिस्तान एवं पच्छिदने इरान हे ।

अफगानिस्तान रेशम मार्ग आउ मानव प्रवासके एक प्राचीन केन्द्र बिन्दु रहलै हे । पुरातत्वविदके मध्य पाषाण काल​​के मानव बस्तीके साक्ष्य भेटल हे । ई क्षेत्रमे नगरीय सभ्यताके शुरुआत ३,००० से २,००० ई पू के रूपमे मानल जा सकहे । ई क्षेत्र एक ऐसन भू-रणनीतिक स्थान पर अवस्थित हे जे मध्य एशिया आउ पश्चिम एशियाके भारतीय उपमहाद्वीपके संस्कृतिसे जोड़हे । ई भूमि पर कुषाण, हफ्थलिट, समानी, गजनवी, मुहम्मद गौरी, मुगल, अहमद शाह अब्दाली, दुर्रानी साम्राज्य आउ अनेक दोसर प्रमुख साम्राज्यके उत्थान भेलै हे । प्राचीनकाले फारस आउ शक साम्राज्यके अङ्ग रहल अफगानिस्तान ढेर सम्राट, आक्रमणकारी आउ विजेताके कर्मभूमि रहलै हे । एकरामे सिकन्दर, फारसी शासक दारा प्रथम, तुर्क, मुगल शासक बाबर, मोहम्मद गोरी, नादिर शाह, सिख साम्राज्य इत्यादिके नाम प्रमुख हs । ब्रिटिश सेनो ढेर बेर अफगानिस्तान पर आक्रमण कैलकै । वर्तमानमे अमेरिका द्वारा तालिबान पर आक्रमण कैल जाएके बाद नाटो (NATO) के सेना ओहाँ बनल हलै जे वर्ष २०२१ मे ओहाँ से निकाल देल गेलै हे । वर्तमानमे अफगानिस्तानमे तालिबान नामक सङ्गठनके नियन्त्रण हे । अखनि ओहाँ शरिया कानून लागू कैल गेलै हे ।

अफगानिस्तानके प्रमुख नगर हे- राजधानी काबुल, कान्धार (गन्धार प्रदेश) भारतके प्राचीन ग्रन्थ महाभारतमे एकरा राजा सकुनीके प्रदेश गन्धार प्रदेश कहल जा हलै । एहाँ ढेर नस्लके लोग रहहथिन जेकरामे पश्तून (पठान वा अफगान) सबसे अधिक हथिन । एकर इलावा उज्बेक, ताजिक, तुर्कमेन आउ हजारा सम्मिलित हे । एहाँके मुख्यभाषा पश्तो हे । फारसीके अफगान रूपके दरी कहल जा हे ।

  1. केन्द्रीय साङ्ख्यिकी कार्यालय अफगानिस्तान, २०२०
  2. "अफगानिस्तान". अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष. Retrieved १७ अगस्त २०२१. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)
  3. "गिनी इण्डेक्स". विश्व बैङ्क. Archived from the original on ११ मई २०१४. Retrieved १७ अगस्त २०२१. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= and |archive-date= (help)
  4. Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (मगही:मानव विकास रिपोर्ट २०२० अगला फ्रण्टियर: मानव विकास आउ मानववंशी) (PDF) (in अङ्ग्रेजी). संयुक्तराष्ट्र विकास कार्यक्रम. १५ दिसम्बर २०२०. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Retrieved १७ अगस्त २०२१. {{cite book}}: Check date values in: |access-date= and |date= (help)CS1 maint: unrecognized language (link)