सामग्री पर जैथिन

अमृतसर

विकिपीडिया से
अमृतसर
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
रामदासपुर  • अम्बरसर
महानगर
अमृतसर पञ्जाबपर अवस्थित
अमृतसर
अमृतसर
पञ्जाबमे स्थिति
निर्देशाङ्क: 31°38′N 74°52′E / 31.64°N 74.86°E / 31.64; 74.86निर्देशाङ्क: 31°38′N 74°52′E / 31.64°N 74.86°E / 31.64; 74.86
देश भारत
राज्यपञ्जाब
जिलाअमृतसर जिला
संस्थापकगुरु रामदास
सरकार
 • प्रकारनगरपालिका
 • अङ्गअमृतसर नगरनिगम
 • महापौरकरमजीत सिंह (आप)
 • उपायुक्तगुरप्रीत सिंह खैरा[१]
क्षेत्रफल
 • कुल139 किमी2 (54 वर्ग मील)
 • क्रमपञ्जाबमे द्वितीय
जनसङ्ख्या
 (2011)
 • कुल११,५९,२२७
 • घनत्व8,300/किमी2 (21,000/मील2)
वासिन्दाअमृतसरी
भाषा
 • प्रचलितपञ्जाबी
समयमण्डलयुटिसि+५:३० (भामास)
पिनकोड
143-001
दूरभाष कोड+91-183
वाहन पञ्जीकरणPB-०१ (व्यापारिक), PB-०२
जालस्थलamritsar.nic.in

अमृतसर (पञ्जाबी: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), जेकर ऐतिहासिक नाम रामदासपुर आउ जेकरा आम बोलचालमे अम्बरसर कहल जा हे, भारतके पञ्जाब राज्यके अमृतसर जिलामे स्थित राज्यके (लुधियानाके बाद) दोसर सबसे बड़नगर हे आउ जिलाके मुख्यालय हे । ई पञ्जाबके माझा क्षेत्रमे हे आउ एक महत्वपूर्ण सांस्कृतिक, धार्मिक, परिवहन आउ आर्थिक केन्द्र हे । ई सिखधर्मके सबसे पवित्रनगर हे आउ एहाँ सबसे बड़ गुरद्वारा, स्वर्ण मन्दिर, स्थित हे । स्वर्ण मन्दिर अमृतसरके हृदय मानल जा हे । ई [[गुरु रामदास]के डेरा होवकरहलै । अमृतसर चण्डीगढ़से २१७ किमी (१३५ मील) पश्चिमोत्तर, नवदिल्लीसे ४५५ किमी (२८३ मील) पश्चिमोत्तर, पाकिस्तानके लाहौरनगरसे २७ किमी (२९.२ मील) पूर्वोत्तर आउ अटारी-वाघाके भारत-पाक सीमा बिन्दुसे २८ किमी (१७.४ मील) दूर स्थित हे ।[२][३][४][५]

स्वर्ण मन्दिर

अमृतसरके इतिहास गौरवमयी हे । अमृतसर लगभग साढ़े चार सौ वर्षसे अस्तित्वमे हे । सबसे पहिले गुरु रामदास १५७७ मे ५०० बीघामे गुरूद्वाराके नीँव रखलन हल । ई गुरूद्वारा एक सरोवरके बीचमे बनल हे । अमृतसर अपन संस्कृति आउ लड़ाईला बड़ी प्रसिद्ध रहलै हे । अमृतसर अनेक त्रासदी आउ पीड़ादायक घटनाके गवाह रहलै हे । भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामके सबसे बड़ नरसंहार अमृतसरके जलियाँवाला बागेमे भेलै हल । एकर बाद भारत पाकिस्तानके बीच जे बँटवारा होलै, तखनियो अमृतसरमे बड़ हत्याकाण्ड होलै । एही न अफगान आउ मुगल शासक एकरा ऊपरे अनेक आक्रमण कैलकै आउ एकरा बर्बाद कर देलकै । एकर बावजूदो सिख अपन दृढ सङ्कल्प आउ मजबूत इच्छाशक्तिसे दोबारा एकरा बसौलन । हालाँकि अमृतसरमे समयके साथे बड़ी बदलाव ऐलै हे किन्तु आझो अमृतसरके गरिमा बरकरार हे ।

  1. ↑ "Gurpreet Singh Khaira next Amritsar DC". ट्रिब्युन इण्डिया. 29 जुलाई 2020. Retrieved 18 मार्च 2021.
  2. ↑ "Economic Transformation of a Developing Economy: The Experience of Punjab, India," Edited by Lakhwinder Singh and Nirvikar Singh, Springer, 2016, ISBN 9789811001970
  3. ↑ "Regional Development and Planning in India," Vishwambhar Nath, Concept Publishing Company, 2009, ISBN 9788180693779
  4. ↑ "Agricultural Growth and Structural Changes in the Punjab Economy: An Input-output Analysis," G. S. Bhalla, Centre for the Study of Regional Development, Jawaharlal Nehru University, 1990, ISBN 9780896290853
  5. ↑ "Punjab Travel Guide," Swati Mitra (Editor), Eicher Goodearth Pvt Ltd, 2011, ISBN 9789380262178