सामग्री पर जैथिन

आइजक न्यूटन

विकिपीडिया से
आइजक न्यूटन
गॉडफ्रे नेल्लर द्वारा १६८९ मे बनावल गेल आइजक न्यूटनके चित्र (आयु ४६)
जन्म3 जनवरी 1643`
[OS: २५ दिसम्बर १६४२][]
वूलस्ठोर्पे बाय कोलस्तेरवर्थ
लिङ्कनशायर, इङ्ग्लैण्ड
मृत्यु31 March 1727(1727-03-31) (आयु 84)
[OS: २० मार्च १७२७][]
केन्सिङ्ग्टन, मिडलसेक्स, इङ्ग्लैण्ड
आवासइङ्ग्लैण्ड
नागरिकताइङ्ग्लैण्ड
राष्ट्रियताअङ्ग्रेज (१७०७ से ब्रिटिश)
क्षेत्रभौतिक विज्ञान, गणित, खगोल, प्राकृतिक दर्शन, रस-विधा, धर्मशास्र
संस्थाकैम्ब्रिज विश्वविद्यालय
रॉयल सोसायटी
रॉयल मिण्ट
शिक्षाट्रिनिटी कॉलेज, केम्ब्रिज
अकादमी सलाहकारइसहाक बैरो[]
बेञ्जामिन पुल्लिन[][]
उल्लेखनीय शिष्यरोजर कोट्स
विलियम व्हिस्टन
प्रसिद्धिचिरसम्मत यान्त्रिकी
गुरुत्वाकर्षणके सिद्धान्त
कलन
न्यूटनके गति नियम
प्रकाशिकी
न्यूटन विधि
प्रिन्सिपिया
प्रभावयोहानेस केप्लर
गेलीलियो गेलिली
अरस्तु
रॉबर्ट बॉयल
प्रभावितनिकोलस फातियो डी डुइलियर
जॉन कील
वोल्टेयर
टिप्पणी
उनकर माय हन्ना ऐसकॉफ हलन । उनकर सौतेली भतीजी कैथरीन बार्टन हलन ।

आइजक न्यूटन (अङ्ग्रेजी: Isaac Newton) इङ्ग्लैण्डके एगो वैज्ञानिक हलन जे गुरुत्वाकर्षणके नियम आउ गतिके सिद्धान्तके खोज करलन । ऊ एगो महान् गणितज्ञ, भौतिकवैज्ञानिक, ज्योतिष एवं दार्शनिक हलन । इनखर शोध प्रपत्र प्राकृतिक दर्शनके गणितीय सिद्धान्त १६८७ मे प्रकाशित होएल, जे मे सार्वत्रिक गुरुत्वाकर्षण एवं गतिके नियमके व्याख्या करल गेल हल आउ ई प्रकार चिरसम्मत भौतिकशास्त्र (क्लासिकल भौतिकी) के नीँव रखलन । उनखर फिलोसोफी नेचुरेलिस् प्रिन्सिपिया मेथेमेटिका, १६८७ मे प्रकाशित होएल, ई विज्ञानके इतिहासमे अपनेमे सबसे प्रभावशाली पुस्तक हे, जे अधिकांश साहित्यिक जान्त्रिकीला आधारभूत कार्यके भूमिका निभावहे ।

ई कार्यमे न्यूटन सार्वत्रिक गुरुत्व आउ गतिके तीन नियमके वर्णन कैलन जे अगला तीन शताब्दीला भौतिक ब्रह्माण्डके वैज्ञानिक दृष्टिकोण पर अपन वर्चस्व स्थापित कर लेलक । न्यूटन दर्शौलन कि पृथ्वी पर वस्तुके गति आउ आकाशीय पिण्डके गतिके नियन्त्रण प्राकृतिक नियमके समान समुच्चयके द्वारा होवहे, एकरा दर्शावेला ऊ ग्रहीय गतिके केपलरके नियम आउ अपन गुरुत्वाकर्षणके सिद्धान्तके बीचे निरन्तरता स्थापित कैलन, ई प्रकारसे सूर्य केन्द्रीयता आउ वैज्ञानिक क्रान्तिके आधुनिकीकरणके बारेमे पिछला सन्देहके दूर कैलन ।

यान्त्रिकीमे न्यूटन संवेग एवं कोणीय संवेग दुनोके संरक्षणके सिद्धान्तके स्थापित कैलन । प्रकाशिकीमे ऊ पहिला व्यावहारिक परावर्ती दूरदर्शी बनौलन[] आउ ई आधार पर रङ्गके सिद्धान्त विकसित कैलन कि एक प्रिज्म श्वेत प्रकाशके ढेर रङ्गमे अपघटित कर दे हे जे दृश्य स्पेक्ट्रम बनावहे । ऊ शीतलनके नियम देलन आउ ध्वनिके गतिके अध्ययन कैलन । गणितमे अवकलन आउ समाकलन कलनके विकासके श्रेय गोटफ्राइड लीबनीजके साथे न्यूटनके जा हे । ऊ सामान्यीकृत द्विपद प्रमेयोके प्रदर्शन कैलन आउ एक फलनके शून्यके सन्निकटनला तथाकथित "न्यूटनके विधि" के विकास कैलन आउ घात श्रेणीके अध्ययनमे योगदान देलन ।

वैज्ञानिकके बीच न्यूटनके स्थिति बड्डी शीर्ष पद पर हे, ऐसन ब्रिटेनके रोयल सोसाइटीमे २००५ मे भेल वैज्ञानिकके एक सर्वेक्षणके द्वारा प्रदर्शित होवहे, जेकरामे पूछल गेल कि विज्ञानके इतिहास पर केकर प्रभाव अधिक गहरा हे, न्यूटनके कि अल्बर्ट आइन्स्टीनके । ई सर्वेक्षणमे न्यूटनके अधिक प्रभावी पाएल गेल ।[]. न्यूटन अत्यधिक धार्मिको हलन, हालाँकि ऊ एक अपरम्परागत ईसाई हलन, ऊ प्राकृतिक विज्ञान, जेकराला ऊ आज याद कैलन जा हथ, के तुलनामे बाइबिल हेर्मेनेयुटिक्स पर अधिक लिखलन ।

  1. 1 2 During Newton's lifetime, two calendars were in use in Europe: the Julian or 'Old Style' in Britain and parts of northern Europe (Protestant) and eastern Europe, and the Gregorian or 'New Style', in use in Roman Catholic Europe and elsewhere. At Newton's birth, Gregorian dates were ten days ahead of Julian dates: thus Newton was born on Christmas Day, 25 दिसम्बर 1642 by the Julian calendar, but on 4 जनवरी 1643 by the Gregorian. By the time he died, the difference between the calendars had increased to eleven days. Moreover, prior to the adoption of the Gregorian calendar in the UK in 1752, the English new year began (for legal and some other civil purposes) on 25 मार्च ('Lady Day', i.e. the feast of the Annunciation: sometimes called 'Annunciation Style') rather than on 1 जनवरी (sometimes called 'Circumcision Style'). Unless otherwise noted, the remainder of the dates in this article follow the Julian Calendar.
  2. Mordechai Feingold, Barrow, Isaac (1630–1677)
    Archived २०१३-०१-२९ at the वेबैक मशीन, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, सितम्बर 2004; online edn, मई 2007; accessed 24 फरवरी 2009; explained further in Mordechai Feingold " Newton, Leibniz, and Barrow Too: An Attempt at a Reinterpretation
    Archived २०१३-०१-२९ at the वेबैक मशीन"; Isis, Vol. 84, No. 2 (जून, 1993), pp. 310-338
  3. Dictionary of Scientific Biography,
    Archived २००५-०२-२५ at the वेबैक मशीन Newton, Isaac, n.4
  4. Gjersten, Derek (1986). The Newton Handbook. लन्दन: रूटलेज एवं केगन पॉल.
  5. "The Early Period (1608–1672)". James R. Graham's Home Page. Retrieved 3 फरवरी 2009.[मृत कड़ी]
  6. "Newton beats Einstein in polls of scientists and the public". The Royal Society. Archived from the original on 7 फ़रवरी 2006. Retrieved 8 अगस्त 2009. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)