आर्मेनिया
आर्मेनिया गणराज्य Հայաստանի Հանրապետություն | |
|---|---|
राष्ट्रगान: Մեր Հայրենիք (हमनीके पितृभूमि) | |
| राजधानी | येरेवान 40°11′N 44°31′E / 40.183°N 44.517°E |
| सबसे बड़का नगर | येरेवान |
| आधिकारिकभाषा | आर्मेनीय[१] |
| नृजातीय समूह (2022)[२] | |
| धर्म |
|
| निवासीनाम | आर्मेनीय |
| सरकार | एकात्मक संसदीय गणराज्य[३] |
| वाहागन खाचातूर्यान | |
| निकोल पाशिन्यान | |
• विधानसभाके राष्ट्रपति | आलेन सिमोन्यान |
| विधानमण्डल | विधानसभा |
| स्वाधिनता | |
• उरार्तू | 860 ईपू |
| 331 ईपू | |
| 880 दशक | |
| 1198/99 | |
| 1201 | |
| 28 मई 1918 | |
• सोवियत कब्जा | 29 नवम्बर 1920 |
• गणराज्यके पुनःस्थापना | 23 सितम्बर 1991 |
• सिआइएस मे युक्ति | 21 दिसम्बर 1991 |
• संयुक्त राष्ट्रमे युक्ति | 2 मार्च 1992 |
| 5 जुलाई 1995 | |
| क्षेत्रफल | |
• कुल | Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (138मा) |
• जलक्षेत्र (%) | 4.71[२] |
| जनसङ्ख्या | |
• 2025[४] आकलन | 3081100 (138मा) |
• जनघनत्व | Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). |
| जिडिपि (पिपिपि) | 2025 प्राक्कलन |
• कुल | |
• प्रतिव्यक्ति | |
| जिडिपि (साङ्केतिक) | 2025 प्राक्कलन |
• कुल | |
• प्रतिव्यक्ति | |
| गिनी (2022) | निम्न |
| माविसू (2023) | अत्युच्च · 69मा |
| मुद्रा | आर्मेनीय द्राम (֏) (AMD) |
| समय मण्डल | युटिसि+४ (एएमटि) |
| वाहन चलहे | दहिना |
| दूरभाष सङ्केत | +374 |
| इण्टरनेट टिएलडि | |
आर्मेनिया (Armenian: Հայաստան) पश्चिम एसियाके आर्मेनियाके पठारमे स्थित एक स्थलरुद्ध देश हे । ई काकेशसके भाग हे आउ एकर सीमा पश्चिममे तुर्की, उत्तरमे जार्जिया, पूर्वमे अजरबैजान आउ दक्षिणमे इरानसे लगल हे ।[८] एकर राजधानी आउ सबसे बड़ नगर येरेवान हे ।
१९९० से पहिले ई सोवियत सङ्घके एक अङ्ग हलै जे एक राज्यके रूपमे हलै । सोवियत सङ्घमे एक जनक्रान्ति आउ राज्यके जनसङ्ख्याके सङ्घर्षके बाद आर्मेनियाके २३ अगस्त १९९० के स्वाधिनता प्रदान कर देल गेलै किन्तु एकर स्थापनाके घोषणा २१ सितम्बर १९९१ के भेलै आउ एकरा अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता २५ दिसम्बरके भेटलै ।
आर्मेनीय मूलके लिपि आरामाइक एक समय (ईसा पूर्व ३००) भारतसे लेके भूमध्यसागरके बीच प्रयुक्त होवहलै । पूर्वी रोमन साम्राज्य एवं फारस आउ अरब दुनो क्षेत्रके बीच अवस्थित होवेके कारण मध्यकालसे ई विदेशी प्रभाव आउ युद्धके भूमि रहलै हे जने इस्लाम आउ ईसाइयतके ढेर आरम्भिक युद्ध लड़ल गेलै हल । आर्मेनिया प्राचीन ऐतिहासिक सांस्कृतिक धरोहर वाला देश हे । आर्मेनियाके राजा चौथे शताब्दीमे ईसाई धर्म ग्रहण कर लेलन हल । ई प्रकार आर्मेनिया राज्य ईसाई मत ग्रहण करेवाला प्रथम राज्य हे ।[९] देशमे आर्मेनीय एपोस्टलिक चर्च सबसे बड़ मत हे ।[१०] एकर इलावा एहाँ कैथोलिक ईसाई, मुसलमान आउ अन्य सम्प्रदायके छोट समुदाय हे ।
आर्मेनियाके कुल क्षेत्रफल २९,८०० किमी² हे जेकर ४.७१% जलीय क्षेत्र हे । अनुमानतः (जुलाई २००८) एहाँके जनसङ्ख्या ३२,३१,९०० हे एवं वर्ग किमी घनत्व १०१ व्यक्ति हे । आज एहाँ ९७.९ प्रतिशतसे अधिक आर्मेनीय जातीय समुदायके इलावा १.३% यजिदी, ०.५% रूसी आउ अन्य अल्पसङ्ख्यक निवास करहथि । एहाँके जनसङ्ख्याके १०.६% भाग अन्तर्राष्ट्रिय गरीबी रेखा (अमेरिकी डालर १.२५ प्रतिदिन) से नीचे निवास करहे ।[११] आर्मेनिया ४० से अधिक अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनके सदस्य हे । एकरामे संयुक्त राष्ट्र, यूरोप परिषद, एसियाई विकास बैङ्क, स्वतन्त्र देशके राष्ट्रकुल, विश्व व्यापार सङ्गठन एवं गुट निरपेक्ष सङ्गठन आदि प्रमुख हे ।
आर्मेनीय मूलके लोग अपनाके हयकका वंशज मानहथिन जे नूह (इस्लाम ईसाइयत आउ यहूदीमे पूज्य) के पर-परपोता हलन । कुछ ईसाईके मान्यता हे कि नोआ (इस्लाममे नूह) आउ उनकर परिवार एहैँ आके बस गेलन हल । आर्मेनियाके आर्मेनीयभाषामे नाम हयस्तान हे जेकर अर्थ हायकके जमीन हे । हायक नोहके पर-परपोताके नाम हलै ।
सन्दर्भ
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- ↑ आर्मेनिया अघराज्यके संविधान, प्रलेख-१२
Archived २०१२-०५-२२ at the वेबैक मशीन. - 1 2 3 "Armenia", The World Factbook (अङ्ग्रेजी मे), केन्द्रीय खुफिया एजेन्सी, 2025-03-25, अभिगमन तिथि 2025-03-29सीएस१ रखरखाव: नामालूम भाषा (link)
- ↑ आर्मेनिया अघराज्यके संविधान, प्रलेख-५५
Archived २००८-१२-२५ at the वेबैक मशीन. - ↑ "Socio-Economic Situation of RA, January-March 2025 (Armenian, Russian)" (PDF).
- ↑ "World Economic Outlook Database, April 2025". वाशिङ्गटन, डिसि: अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष. 22 अप्रैल 2025. अभिगमन तिथि 22 अप्रैल 2025.
- ↑ "Gini index - Armenia". विश्व बैङ्क. मूलसे 21 नवम्बर 2018 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 22 अप्रैल 2024.
- ↑ "Human Development Report 2025" (PDF). संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम. 6 मई 2025. मूलसे 6 मई 2025 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 6 मई 2025.
- ↑ The Oxford Encyclopedia of Economic History. Oxford University Press. 2003. प॰ 156. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-0-19-510507-0.
- ↑ ग्राउसैट, रेने (१९४७). Histoire de l'Arménie (१९८४ संस्करण). पायोट. पप॰ १२२.. Estimated dates vary from 284 to 314. Garsoïan (op.cit. p.82), following the research of Ananian, favours the latter.
- ↑ "The conversion of Armenia to Christianity was probably the most crucial step in its history. It turned Armenia sharply away from its Iranian past and stamped it for centuries with an intrinsic character as clear to the native population as to those outside its borders, who identified Armenia almost at once as the first state to adopt Christianity". (गार्सोइयन, नीना (१९९७). संपा. आर.जी.होव्वानीशियन (सम्पा॰). प्राचीन से आधुनिक समय में आर्मेनियाई लोग. पालग्रेव मैकमिलन. पप॰ भाग-१, पृ.८१.).
- ↑ मानव विकास सूचकांक
Archived २०१२-०१-१२ at the वेबैक मशीन, सारणी:३ मानव आय एवं गरीबी, पृ.३४ अभिगमन तिथि: १ जून २००९