उत्तराखण्ड
| उत्तराखण्ड उत्तराखण्ड | |
|---|---|
| भारतके राज्य | |
|
ऊपरेसे दक्षिणावर्त: औलीबाट गढ़वाल हिमालयके दृश्य, हरकी पौरीमा आरती, बद्रीनाथ मन्दिर, केदारनाथ मन्दिर, जिम कर्बेट राष्ट्रिय निकुञ्ज, राजभवन | |
| निर्देशाङ्क: 30°20′N 78°04′E / 30.33°N 78.06°Eनिर्देशाङ्क: 30°20′N 78°04′E / 30.33°N 78.06°E | |
| देश | |
| राजधानी | भराडीसैँण† |
| सबसे बड़ नगर | देहरादून |
| जिला | २३ |
| सरकार | |
| • अङ्ग | उत्तराखण्ड सरकार |
| • राज्यपाल | बनवारीलाल पुरोहित |
| • मुख्यमन्त्री | पुष्कर सिंह धामी[१] (भाजपा |
| • राज्यपाल | गुरमित सिंह |
| • विधानमण्डल | उत्तराखण्ड विधानसभा (७० सीट) |
| • संसदीय क्षेत्र | लोकसभा (१३ सीट) राज्यसभा (५ सीट) |
| क्षेत्रफल | |
| • भारतके राज्य | [convert: invalid number] |
| • क्रम | १९मा |
| आयाम | |
| • लम्बाई | [convert: invalid number] |
| • चौड़ाई | [convert: invalid number] |
| उन्नतांश | [convert: invalid number] |
| उच्चतम ऊँचाई | [convert: invalid number] |
| न्यूनतम ऊँचाई (सिवालिकके दक्षिण) | 190 मी (620 फीट) |
| जनसङ्ख्या (२०११) | |
| • भारतके राज्य | बृद्धि १,००,८६,२९२ |
| • क्रम | २१मा |
| • नगरी | ३०.२३% |
| • ग्रामीण | ६९.७७% |
| राजभाषा | हिन्दी |
| अतिरिक्त आधिकारिक भाषा | संस्कृत |
उत्तरखण्ड (पूर्बनाम उत्तराञ्चल), उत्तरभारतमे स्थित एगो राज्य हे जेकर निर्माण ९ नवम्बर २००० के ढेर बरसके आन्दोलनके बाद[२] भारतगणराज्यके सत्तैसमा राज्यके रूपमे कैल गेलैहल । २००० से २००६ तक ई उत्तराञ्चलके नामसे जानल जाहलै । जनवरी २००७ मे स्थानीय बेकतके भावनाके ध्यानमे रखैत राज्यके अधिकारिकनाम बदलके उत्तरखण्ड करदेल गेलै ।[३] राज्यके सीमा उत्तरदन्ने तिब्बत आउ पूरूदन्ने नेपाल से लगहै । पच्छिदन्ने हिमाचलप्रदेश आउ दक्खिनदन्ने उत्तरप्रदेश एकर सीमासे लगल राज्य है । २००० मे अपन गठनसे पहिले ई उत्तरप्रदेसके एगो भाग हलै । पारम्परिक हिन्दुग्रन्थ आउ प्राचीन साहित्तमे ई क्षेत्रके उल्लेख उत्तराखण्डके रूपमे करल गेलै हे । संस्कृतमे उत्तरखण्डके अर्थ उत्तरीक्षेत्र वा भाग होबहै । राज्यजमे हिन्दुधर्मके पवित्रतम आउ भारतके सबसे बड़नदी गङ्गा आउ जमुनाके उद्गम स्थल क्रमशः गङ्गोत्री आउ जमुनोत्री आउ इनखर तटपर बसल बैदिक संस्कृतिके कयगो महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थान है ।
देहरादून उत्तरखण्डके अन्तरिम राजधानी होबेके साथे ई राज्यके सबसे बड़नगर है । गैरसैन (गैरसैण) नामके एगो छोटनगरके एकर भौगोलिक स्थितिके देखैत भबिष्यके राजधानीके रूपमे प्रस्ताबित करल गेलीहे किन्तु बिबाद आउ संसाधनके अभावके चलते अखनीयो देहरादून अस्थाई राजधानी बनल है ।[४][५] राज्यके उच्चन्यायालय नैनीतालमे है ।
राज्य सरकार हालेमे हस्तशिल्प आउ हथकरघा उद्योगके बढ़ावा देवेला कुछ पहल कैलकै हे । साथे बढ़ैत पर्यटन व्यापार आउ उच्च तकनीकी वाला उद्योगके प्रोत्साहन देवेला आकर्षक कर योजना प्रस्तुत कैलकै हे । राज्यमे कुछ विवादास्पद किन्तु वृहत बान्ध परियोजनो है जेकर पूरा देशमे ढेर बार आलोचनो कैल जा रहलै हे, जेकरामे विशेष है भागीरथी-भीलाङ्गना नदी पर बनेवाला टिहरी बान्ध परियोजना । ई परियोजनाके कल्पना १९५३ मे कैल गेलै हल आउ ई अन्ततः २००७ मे बनके तैयार होलै । उत्तराखण्ड, चिपको आन्दोलनके जन्मस्थानके नामोसे जानल जा है ।[६]
सम्बन्धित लेख
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]सन्दर्भ
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- ↑ "Pushkar Singh Dhami: BJP's Pushkar Singh Dhami to be next Uttarakhand chief minister" (English मे). 4 जुलाई 2021. अभिगमन तिथि 4 जुलाई 2021.
- ↑ उत्तराखण्ड राज्य आन्दोलन
Archived २०१२-०५-१० at the वेबैक मशीन (अङ्ग्रेजी) - ↑ उत्तरांचल बना उत्तराखण्ड
Archived २०१४-११-२९ at the वेबैक मशीन (अङ्ग्रेजी) - ↑ निशंक सरकार गैरसैंण में बनाएगी सचिवालय?
Archived २०१०-०७-०८ at the वेबैक मशीन नैनीताल समाचार। अभिगमन तिथि: १९ जुलाई २०१०। - ↑ राजधानी बने तो कहां, गैरसैंण और देहरादून के बीच होड़
Archived २०१०-०७-१५ at the वेबैक मशीन नवभारत टाइम्स। अभिगमन १९ जुलाई २०१०। - ↑ द चिपको मूवमेण्ट
Archived २०१०-१०-२१ at the वेबैक मशीन (अङ्ग्रेजी)
- Pages with script errors
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- सीएस१ English-भाषा स्रोत (en)
- विकिडेटा पर उपलब्ध निर्देशाङ्क
- परिवर्तन त्रुटि
- ज्ञानसन्दूक अवस्थापनमे अज्ञात प्राचलके प्रयोग करैत पन्ना
- Pages using infobox settlement with no map
- वेबआर्काइव साँचा वेबैक कड़ी
- उत्तराखण्ड
- भारतके राज्य
- भारतके राज्य आउ केन्द्रशासितप्रदेश
- टूटल सञ्चिका कड़ीवाला पन्ना