सामग्री पर जैथिन

ऊष्मा चालकता

विकिपीडिया से

भौतिकशास्त्रमे ऊष्मा चालकता (थर्मल कण्डक्टिविटी) पदार्थके ऊ गुण हे जे देखावहे कि पदार्थसे होके ऊष्मा आसानीसे प्रवाहित हो सकहे कि नै । ऊष्मा चालकताके k, λ, या κ से निरूपित करहथ । जिन पदार्थके ऊष्मा चालकता अधिक होवहे ओकरासे होके समान समयमे अधिक ऊष्मा प्रवाहित होवहे (यदि अन्य परिस्थिति, जैसे तापके अन्तर, पदार्थके लम्बाई आउ क्षेत्रफल आदि समान होवे) । जौन पदार्थके ऊष्मा चालकता बड्डी कम होवहे ओकरा ऊष्माके कुचालक (थर्मल इन्सुलेटर) कहल जा हे । ऊष्मा चालकताके व्युत्क्रम (रेसिप्रोकल) के उष्मा प्रतिरोधकता (thermal resistivity) कहल जा हे ।

गणितीय रूपसे यदि लम्बाईके अनुप्रस्थ काट वाला छड़से होके समयमे ऊष्मा प्रवाहित होवे त ऊ पदार्थके ऊष्मा चालकता निम्नलिखित सूत्र द्वारा निकालल जा सकहे ।[१] गणितीय रूपमे

या,

.

ध्यान रहे कि ऊष्माके स्थायी अवस्था आ गेल होवे एवम् आसपास ऊष्माके कौनो अन्य स्रोत नै होवे । एहु आवश्यक हे कि ऊष्माके प्रवाह A के लम्बवत दिशामे (लम्बाईके दिशामे) होवे ।

कुछ पदार्थके ऊष्मा चालकता[२]

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
वाहनके गरम हावा आउ धुँवा निकालेवाला प्रणालीके अवयव पर सिरैमिकके परत लगा देल जा हे जेकरासे ऊ मार्गसे बाहिरे ऊष्मा नै निकल पावे आउ आसपासके अन्य अवयव गरम होके खराब नै होवे । अर्थात् हियाँ सिरैमिकके बड्डी कम ऊष्मा चालकताके प्रयोग कैल गेल हे ।
पदार्थऊष्मा चालकता
(Lambda , W/(m*K) मे , 293 K ताप पर)
धातु
चान्दी417
ताम्बा390
स्वर्ण310
अल्युमिनियम237
काँसा190
पीतल122
जस्ता116
निकल92
लोहा79
प्लेटिनम72
स्टेनलेस स्टील50
सीसा35
स्टेनलेस स्टील16 - 27
गैडोलिनियम10,6
पारा10,4
ठोस पदार्थ
हीरा900 - 2.320
ग्रेफाइट160
बरफ (269 K)2,1
पोर्सलीन1,0 - 1,7
काँच0,8 - 0,9
कन्क्रीट0,2 - 20
लकड़ी0,1 - 0,5
पोलीथीन (PE)0,23 - 0,29
क्वार्ट्ज0,22
कागज0,18
एस्बेस्टस0,09
नमक0,045 - 0,06
पोलीस्टरीन (PS)0,04
मिनरल वुल0,04
पोलीआइसोसायानुरेट (PIR)0,023 – 0,026
resolhardschuimca 0,021
एरोजेल्ca 0,017
द्रव
जल0,60
दूध0,49
मिथेनाल0,21
एसीटोन0,16
क्लोरोफार्म0,12
गैस (273 K पर)
हाइड्रोजन0,174
हिलियम0,144
नियान0,046
प्राकृतिक गैस0,029
आक्सीजन0,025
नाइट्रोजन0,024
वायु0,024
जलवाष्प0,016
आर्गन0,016
क्रिप्टन0,0095
क्लोरीन0,0076
  1. ↑ "Thermal Conductivity". Archived from the original on 16 अगस्त 2015. Retrieved 5 अगस्त 2015.
  2. ↑ Reed Business Information: Polytechnisch Zakboek, versie 2004.