ओड़िशा
| ओड़िसा ଓଡ଼ିଶା ओड़िशा | |
|---|---|
| राज्य | |
ऊपरेसे दक्षिणावर्त: पुरी बीच, मुक्तेश्वर मन्दिर, भीतरकनिका राष्ट्रिय उद्यान, धौली गिरि, चिलिका झील, जगन्नाथ मन्दिर, राजारानी मन्दिर, महानदी, हीराकुद बान्ध, खण्डाधार जलप्रपात (सुन्दरगढ़), कोणार्क सूर्य मन्दिर | |
| राष्ट्रगान: वन्दे उत्कल जननी (हे माता उत्कल, हम अपनेके प्रणाम करही !) | |
भारत में ओड़िशा का स्थान | |
| निर्देशाङ्क (भुवनेश्वर): 20°16′N 85°49′E / 20.27°N 85.82°Eनिर्देशाङ्क: 20°16′N 85°49′E / 20.27°N 85.82°E | |
| देश | |
| राज्यके दर्जा | 1 अप्रैल 1936 |
| राजधानी | भुवनेश्वर[१] |
| जिला | ३० |
| सरकार | |
| • अङ्ग | ओड़िशा सरकार |
| • राज्यपाल | गणेशी लाल |
| • मुख्यमन्त्री | नवीन पटनायक |
| • विधानमण्डल | एकसदनीय
|
| • संसदीय क्षेत्र | लोकसभा (२१ सीट) राज्यसभा (१० सीट) |
| • उच्चन्यायालय | ओड़िशा उच्चन्यायालय |
| क्षेत्रफल | |
| • कुल | 155,707 किमी2 (60,119 वर्ग मील) |
| • क्रम | 8वां |
| जनसङ्ख्या (2011) | |
| • कुल | ४,१९,७४,२१८[२] |
| • क्रम | 11वां |
| • घनत्व | Lua error in घटक:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (Lua error in घटक:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).) |
| GDP (2021–22) | |
| • कुल | ₹5.86 trillion (US$६९.३१ अरब) |
| • प्रति व्यक्ति | ₹१,२७,३८३ (US$१,५०६.७) |
| भाषा | |
| • राजभाषा | ओड़िआ[४] |
| समयमण्डल | युटिसि+05:30 (भारतीय मानक समय) |
| आइएसओ ३१६६ सङ्केत | IN-OR |
| वाहन पञ्जीकरण | OD |
| मानव विकास सूचकाङ्क (2018) | मध्यम · ३२मा |
| साक्षरता | 73.45%[६] |
| जालस्थल | www |
ओड़िसा (ओड़िशा; ओड़िआ: ଓଡ଼ିଶା) भारतके पूरुबी तटे स्थित एगो राज्य हे । ओड़िसा उत्तरदन्ने झारखण्ड, उत्तरपूरुदन्ने पच्छिमबङ्गाल, दक्खिनदन्ने आन्ध्रप्रदेश आउ पच्छिदन्ने छत्तीसगढ़से घिरल है आउ पूरुदन्ने बङ्गालके खाड़ी हे । हिन्द महासागरमे बङ्गालके खाड़ी सङ्गे ओड़िशाके तटरेखा ४८५ किलोमीटर (३०१ मील) है ।[७] ई ओही प्राचीनराष्ट्र कलिङ्गके आधुनिक नाम हे जेकरा पर २६१ ईसा पूर्बमे मौर्यसम्राट अशोक आक्रमण करकैहल आउ जुद्धमे होएल भेयानक रक्तपातसे ब्यथित होके अन्ततः बौद्धधर्म अङ्गीकार करलकहल । आधुनिक ओड़िसा राज्यके स्थापना १ अप्रैल १९३६ के कटकके कनिका पॅलेसमे भारतके एगो राज्यके रूपमे होलहल आउ ई नया राज्यके अधिकान्स नागरिक ओड़िआभाषी हलथिन । राज्यमे १ अप्रैलके उत्कलदिबस (ओड़िसा दिबस) के रूपमे मनावल जाहे ।
क्षेत्रफलके आधार पर ओड़िशा अठमा सबसे बड़ राज्य है, आउ जनसङ्ख्याके आधार पर इगारहमा सबसे बड़ राज्य है, जेकरामे ४.१ करोड़ से अधिक निवासी रहहथिन । राज्यमे भारतमे अनुसूचित जनजातिके तेसरी सबसे बड़ जनसङ्ख्याो है ।[८] ई क्षेत्रके उत्कलके नामोसे जानल जा है आउ भारतके राष्ट्रगान "जन गण मन"मे एकर उल्लेख एही नामसे कैल गेलै हे ।[९] ओड़िशाके भाषा ओड़िआ है, जे भारतके पारम्परिक भाषामे से एक है ।[१०]
सम्बन्धित लेख
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]सन्दर्भ
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- ↑ "Cities having population 1 lakh and above, Census 2011" (PDF). भारत सरकार. Archived (PDF) from the original on 25 November 2014. Retrieved 2 February 2015.
- ↑ "Population, Size and Decadal Change" (PDF). Primary Census Abstract Data Highlights, भारतके जनगणना. Registrar General and Census Commissioner of India. 2018. Archived (PDF) from the original on 19 October 2019. Retrieved 16 जून 2020.
- ↑ "Odisha Budget analysis". PRS India. 18 February 2020. Retrieved 27 September 2020.
- ↑ "Report of the Commissioner for linguistic minorities: 47th report (July 2008 to June 2010)" (PDF). Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, भारत सरकार. pp. 122–126. Archived from the original (PDF) on 13 May 2012. Retrieved 16 February 2012.
- ↑ "Sub-national HDI – Subnational HDI – Global Data Lab". globaldatalab.org. Retrieved 17 April 2020.
- ↑ "State of Literacy" (PDF). भारत की जनगणना. p. 110. Archived (PDF) from the original on 6 July 2015. Retrieved 5 August 2015.
- ↑ "Coastal security". Archived from the original on 6 February 2015.
- ↑ "ST & SC Development, Minorities & Backward Classes Welfare Department:: Government of Odisha". Archived from the original on 1 सितम्बर 2018. Retrieved 19 दिसम्बर 2023.
- ↑ "The National Anthem of India" (PDF). https://en.m.wikipedia.org/wiki/Columbia_University.
{{cite web}}: External link in(help)|website= - ↑ "Cabinet approved Odia as Classical Language". Archived from the original on 25 फरवरी 2021.
