किलोग्राम

किलोग्राम (चिह्न: kg) भारके एसआइ इकाई हे । एक किलोग्रामके परिभाषानुसार, {{उक्ति|ई अन्तर्राष्ट्रिय मूलरूप किलोग्राम}}, IPK, [१] (आइपिके; जे अपन फ्रेञ्च नाम ली ग्रॅण्ड् K से जानल जाहे ), के भारके बराबर हे, जे कि एक लीटर जलके भारके एकदम बराबर हे । ई एकलौता एसआइ इकाई हे, जेकर उपसर्ग किलो ओकर नामके भाग हे ।
दैनिक प्रयोगमे हमनी किलोग्रामके वस्तुके भारके रूपेमे जानही, किन्तु ऊ भार ने होके द्रव्यमानके माप हे । कौनो वस्तुके भार ऊ पर्लगी गुरुत्वाकर्षण बलके माप होवहे और्वह न्यूटनमे नापल जाहे ।[२].
एसआइ इकाई प्रणालीमे ढेर इकाई किलोग्रामके सापेक्षे परिभाषित हे, अतएव एकर स्थिरता महत्वपूर्ण हे । जखनि आइपिके के समयके साथे बदलैत पाएल गेल, तखनि सिआइपिएम २००५ मे ई तय कैलक, कि किलोग्रामके प्रकृतिके मूल स्थिराङ्कमे परिभाषित कैल जाये ।[३]
एसआइ गुणक
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]काहेकि एसआइ उपसर्ग कौनो मापन इकाईके नाम या चिन्हके साथे सीधे नै जोड़ल जा सकहे, एहीसे ई उपसग ग्रामके साथहीँ जोड़ल जाहे, नकि किलोग्रामके साथे, जेकर साथे पहलहीँ किलो उपसर्ग लगल हे ।[४] उदा० एक किलोग्रामके दस लखमा भाग हे 1 mg (एक मिलिग्राम), नकि 1 µkg (एक माइक्रोकिलोग्राम) ।
| उपगुणक | गुणक | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| मान | चिह्न | नाम | मान | चिह्न | नाम | |
| 10–1 g | dg | डेसिग्राम | 101 g | dag | डेकग्राम | |
| 10–2 g | cg | सेण्टिग्राम | 102 g | hg | हेक्टोग्राम | |
| 10–3 g | mg | मिल्लिग्राम | 103 g | kg | किलोग्राम | |
| 10–6 g | µg | माइक्रोग्राम (mcg) | 106 g | Mg | मैगाग्राम (टन) | |
| 10–9 g | ng | नेनोग्राम | 109 g | Gg | गिगाग्राम | |
| 10–12 g | pg | पीकोग्राम | 1012 g | Tg | टेरग्राम | |
| 10–15 g | fg | फेम्टोग्राम | 1015 g | Pg | पेटग्राम | |
| 10–18 g | ag | एट्टोग्राम | 1018 g | Eg | एक्सग्राम | |
| 10–21 g | zg | जेप्टोग्राम | 1021 g | Zg | जेट्टग्राम | |
| 10–24 g | yg | योक्टोग्राम | 1024 g | Yg | योट्टग्राम | |
| सामान्य उपसर्ग मोटा अक्षरमे हे ।[५] | ||||||
(म्यू) माइक्रोग्रामके प्रतीकमे टाइपो रेखाङ्कन उपलब्ध नै हे, ई लातिनी लोअरकेस "यू" से ठीकसे नै बदलल कखनियो कखनियो हालाँकि हे ।
- माइक्रोग्राम अक्सर सङ्क्षिप्त हे "mcg", विशेष रूपसे दवा आउ पूरक पोषण लेबलिङ्गमे, "μ" उपसर्ग बेस तरहसे तकनीकी विषयके बाहर मान्यता प्राप्त नै हे के बादसे भ्रमके स्थितिसे बचेला ।[६] सङ्क्षिप्तनाम "मिलीग्रामो", 10 ग्रामके बराबर हे जे "millicentigram" के रूपमे जानल जाइत मापके एक अप्रचलित तटरक्षक पोत इकाईला प्रतीक हे कि, किन्तु ध्यान दी ।
- इकाईके नाम "megagram" शायदे कहियो आमतौर पर केवल मापके इकाईके साथ विशेषरूपसे कठोर स्थिरता वाञ्छित हे जन्ने सन्दर्भमे तकनीकी क्षेत्रमे, फिरो प्रयोग कैल जाहे । सबसे प्रयोजनला इकाई "टन" के बजाय प्रयोग कैल जाहे । टन आउ ओकर प्रतीक, टी, 1879 मे सिआइपिएम द्वारा अपनावल गेल । ई एसआइ के साथे प्रयोगला बिआइपिएम द्वारा स्वीकार कैल जाहे एक गैर एसआइ इकाई हे । अङ्ग्रेजी बोलेवाला देशमे ई आमतौर पर "मेट्रिक टन" कहल जाहे ।[७] इकाईके नाम "megatonne" या "मेगाटन" (माउण्ट) अक्सर अक्सर "teragram" (टीजी) हे ई विषय पर वैज्ञानिक कागजमे बराबर मूल्य जखनिकि ग्रीन हाउस गैसके उत्सर्जन पर सामान्य ब्याज साहित्यमे प्रयोग कैल जाहे कि एहु ध्यान दी ।
इहो देखी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]टिप्पणी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- ↑ BIMP: Resolution of the 1st CGPM (1889)
Archived २०१३-०५-२१ at the वेबैक मशीन - ↑ NIST: Converting Measurements to Metric--NIST FAQs
Archived २००८-०६-११ at the वेबैक मशीन; the U.K.’s National Weights & Measures Laboratory: Metric Conversions
Archived २००८-०७-२८ at the वेबैक मशीन; and NIST: Fed-Std-376B, Preferred Metric Units for General Use By the Federal Government, Section 5.2.1 Mass (weight) (294 KB PDF, here
Archived २०१०-०८-१६ at the वेबैक मशीन). - ↑ Proceedings of the 94th meeting (October 2005) of the International Committee for Weights and Measures, (1.1 MB zip file, here
Archived २००७-०१-२७ at the वेबैक मशीन) - ↑ BIPM: SI Brochure: Section 3.2, The kilogram
Archived २०११-०६-०७ at the वेबैक मशीन - ↑ Criterion: A combined total of at least 250,000 Google hits on both the U.S. spelling (‑gram) and the U.K./International spelling (‑gramme).
- ↑ The practice of using the abbreviation “mcg” rather than the SI symbol “µg” was formally mandated for medical practitioners in 2004 by the Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations (JCAHO) in their “Do Not Use” List: Abbreviations, Acronyms, and Symbols
Archived २००६-१०-०७ at the वेबैक मशीन because hand-written expressions of “µg” can be confused with “mg”, resulting in a thousand-fold overdosing. The mandate was also adopted by the Institute for Safe Medication Practices.
Archived २००८-०६-२४ at the वेबैक मशीन - ↑ BIPM: SI Brochure: Section 4.1, Non-SI units accepted for use with the SI, and units based on fundamental constants: Table 6
बाहरी कड़ी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- National Institute of Standards and Technology (NIST): NIST Improves Accuracy of ‘Watt Balance’ Method for Defining the Kilogram
- The U.K.’s National Physical Laboratory (NPL): An overview of the problems with an artifact-based kilogram
- NPL: Avogadro Project
- NPL: NPL watt balance
- Metrology in France: Watt balance
- Australian National Measurement Institute: Redefining the kilogram through the Avogadro constant
- International Bureau of Weights and Measures (BIPM): Home page
- NZZ Folio: What a kilogram really weighs
- NPL: What are the differences between mass, weight, force and load?
- BBC: Getting the measure of a kilogram