गया जिला
| गया जिला | |
|---|---|
| जिला | |
बिहारमे गया जिलाके स्थान | |
| देश | |
| राज्य | बिहार |
| प्रमण्डल | मगध |
| मुख्यालय | गया |
| प्रखण्ड | 24 |
| सरकार | |
| • सान्सद् | जीतनराम माञ्झी (हम) |
| • लोकसभा निर्वाचनक्षेत्र | गया |
| • बिधायक (गयानगर) | (श्री) डाॅ॰ प्रेमकुमार (भाजपा) |
| क्षेत्रफल | |
| • कुल | 4,976 किमी2 (1,921 वर्ग मील) |
| • क्रम | बिहारमे दोसरा |
| जनसङ्ख्या (२०११) | |
| • कुल | ४३५९७०० (२०११ जनगणना) |
| • घनत्व | |
| जनसाङ्ख्यिकी | |
| • साक्षरता | ६३.६७% |
| • लिङ्गानुपात | ९३२ |
| समयमण्डल | युटिसि+०५:३० (भा मा स) |
| पिनकोड | |
| मुख्य राजमार्ग | रा रा २, रा रा ८२, रा रा ८३ |
| जालस्थल | gaya |
गया जिला भारतके बिहार राज्यके एगो जिला है । जिलाके मुख्यालय गया है । ई क्षेत्रके लोग मगही बोलहथिन ।[१][२] गया जिला भारतके बिहार राज्यके अड़तीस जिलामे से एक है । एकर आधिकारिक स्थापना ३ अक्टूबर १८६५ के होलैहल । ई जिला दक्खिनदन्ने झारखण्ड राज्ज साथे सीमा साझा करहै । गया नगर बिहारके दोसरा सबसे बड़का नगर है ।
इतिहास
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]गयाके उल्लेख हिन्दु महाकाव्य रामायण आउ महाभारतमे मिलहै । कहल जाहै कि राम, सीता आउ लक्ष्मण साथे, अपन पिता दशरथके पिण्डदान देवेला गया गेलन हल । महाभारतमे ई स्थानके पहचान गयापुरीके रूपमे करल गेलहै । बायु पुराणमे कहल गेलहै कि गयासुर एगो राक्षस (असुर) के नाम हलै जेकर देह कठोर तपस्या करे आउ बिष्णुसे आशीर्वाद प्राप्त करेके बाद पवित्र हो गेलैहल । ऐसन कहल गेलैहल कि गयासुरके देद गयाक्षेत्रके नामसे जानल जाइत रहतै ।
विभाग
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]अनुमण्डल
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]गया जिलामे ४ अनुमण्डल आउ २४ प्रखण्ड (ब्लॉक) आवहै:[३]
| अनुमण्डल | प्रखण्ड |
|---|---|
| सदर | गया सदर |
| बेलागञ्ज | |
| वजीरगञ्ज | |
| मानपुर | |
| बोधगया | |
| टनकुप्पा | |
| फतेहपुर | |
| टेकारी | कोच |
| टेकारी | |
| गुरारू | |
| परैया | |
| नीमचक बथानी | खिजरसराय |
| अतरी | |
| बथानी | |
| मुहरा | |
| शेरघाटी | गुरुआ |
| आमस | |
| बाँकेबजार | |
| इमामगञ्ज | |
| डुमरिया | |
| शेरघाटी | |
| डोभी | |
| मोहनपुर | |
| बाराचट्टी |
जनसङ्ख्या
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]| बरिस | जन॰ | ±% p.a. |
|---|---|---|
| 1901 | ७,९१,०९६ | — |
| 1911 | ८,२९,१३९ | +0.47% |
| 1921 | ८,२६,०३९ | −0.04% |
| 1931 | ९,१६,४०८ | +1.04% |
| 1941 | १०,६४,८५४ | +1.51% |
| 1951 | ११,७८,०९३ | +1.02% |
| 1961 | १३,९२,४७२ | +1.69% |
| 1971 | १७,२५,५८३ | +2.17% |
| 1981 | २१,५०,४०६ | +2.23% |
| 1991 | २६,६४,८०३ | +2.17% |
| 2001 | ३४,७३,४२८ | +2.69% |
| 2011 | ४३,९१,४१८ | +2.37% |
| source:[४] | ||
२०११ के जनगणना अनुसार गया जिलाके जनसङ्ख्या ४३,९१,४१८ है,[६][७] जे लगभग मोल्दोवा राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य केण्टकी के बराबर है ।[८] जेकरासे एकरा भारतमे ४२मा स्थान भेँटह (कुल ६४० मे से) ।[६] जिलाके जनसङ्ख्या घनत्व 880 प्रत्येक वर्ग किलोमीटर में निवासी (2,300/वर्ग मील) निवासी प्रति बर्गकिलोमीटर है ।[६] २००१-२०११ के दशकमे एकर जनसङ्ख्या बृद्धिदर २६.०८% हलै । गयामे लिङ्गानुपात प्रति १,००० पुरुषपर ९३२ महिलाके है[६] आउ साक्षरतादर ६६.३५% है । १३.२४% जनसङ्ख्या नगरी क्षेत्रमे रहहै । अनुसूचित जाति आउ अनुसूचित जनजाति क्रमशः जनसङ्ख्याके ३०.३९% आउ ०.०७% है ।[६]
भारतके २०११ के जनगणना खनि जिलाके ५१.३६% जनसङ्ख्या हिन्दी, ४१.३७% मगही आउ ७.०४% उर्दू अपन प्रथमभाषाके रूपमे बोलहलै ।[९]
सम्बन्धित लेख
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]सन्दर्भ
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- ↑ "Bihar Tourism: Retrospect and Prospect
Archived २०१७-०१-१८ at the वेबैक मशीन," Udai Prakash Sinha and Swargesh Kumar, Concept Publishing Company, 2012, ISBN 9788180697999 - ↑ "Revenue Administration in India: A Case Study of Bihar," G. P. Singh, Mittal Publications, 1993, ISBN 9788170993810
- ↑ "Subdivision and Blocks | Gaya | India" (English मे). अभिगमन तिथि 2024-01-07.
- ↑ "Table A-02 Decadal Variation in Population Since 1901: Bihar" (PDF). census.gov.in. भारतके रजिस्ट्रार जेनरल आउ जनगणना आयुक्त.
- ↑ "Table C-01 Population by Religion: Bihar". censusindia.gov.in. Registrar General and Census Commissioner of India. 2011.
- 1 2 3 4 5 "District Census Handbook: Gaya" (PDF). Census of India. Registrar General and Census Commissioner of India. 2011.
- ↑ US Directorate of Intelligence. "Country Comparison:Population". मूल से 27 September 2011 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2011-10-01.
Moldova 4,314,377 July 2011 est.
- ↑ "2010 Resident Population Data". U. S. Census Bureau. मूल से October 19, 2013 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2011-09-30.
Kentucky 4,339,367
- 1 2 "Table C-16 Population by Mother Tongue: Bihar". censusindia.gov.in. Registrar General and Census Commissioner of India. 2011.