सामग्री पर जैथिन

चुम्बकीय क्षेत्र

विकिपीडिया से
कौनो 'आदर्श' बेलनाकार चुम्बकके चुम्बकीय क्षेत्र
कौनो चालकमे प्रवाहित विद्युत धारा I ऊ चालकके चारो दन्ने एगो चुम्बकीय क्षेत्र B उत्पन्न करहे ।

चुम्बकीय क्षेत्र विद्युत प्रवाह आउ चुम्बकीय सामग्रीके चुम्बकीय प्रभाव हे । कौनो बिन्दु पर चुम्बकीय क्षेत्र दुनो, दिशा आउ परिमाण (या शक्ति) द्वारा निर्दिष्ट कैल जा हे; एहीसे ई एगो सदिश क्षेत्र हे । चुम्बकीय क्षेत्र गतिमान विद्युत आवेश आउ मूलकणके अन्तर्भूत चुम्बकीय आघूर्ण द्वारा उत्पादित होवहे ।

'चुम्बकीय क्षेत्र' शब्दके प्रयोग दु क्षेत्रला कैल जा हे जिनकर आपसमे निकट सम्बन्ध हे, किन्तु दुनो अलगे-अलगे हे । ई दु क्षेत्रके B

एवं H

, द्वारा निरूपित कैल जा हे । H

के ईकाई एम्पियर प्रति मीटर (सङ्केत: A·m−1 or A/m) हे आउ B
के ईकाई टेस्ला (प्रतीक: T) हे ।

चुम्बकीय क्षेत्र दु प्रकारसे उत्पन्न (स्थापित) कैल जा सकहे - (१) गतिमान आवेशके द्वारा (अर्थात् विद्युत प्रवाहके द्वारा) एवं (२) मूलभूत कणमे निहित चुम्बकीय आघूर्णके द्वारा[][] विशिष्ट आपेक्षिकतामे विद्युत क्षेत्र आउ चुम्बकीय क्षेत्र एके वस्तुके दु पक्ष हे जे परस्पर सम्बन्धित होवहे ।

चुम्बकीय क्षेत्र दु रूपमे देखेला भेटहे, (१) स्थायी चुम्बक द्वारा लोहा, कोबाल्ट आदिसे निर्मित वस्तु पर लगेवाला बल, एवं (२) मोटर आदिमे उत्पन्न बलाघूर्ण जेकरासे मोटर घूमहे । आधुनिक प्रौद्योगिकीमे चुम्बकीय क्षेत्रके बहुतायतमे प्रयोग होवहे (विशेषतः विद्युत अभियान्त्रिकी एवं विद्युच्चुम्बकत्वमे)। धरतीके चुम्बकीय क्षेत्र चुम्बकीय सुइके माध्यमसे दिशा ज्ञान करावेमे उपयोगी हे । विद्युत मोटर आउ विद्युत जनित्रमे चुम्बकीय क्षेत्रके प्रयोग होवहे ।

कौनो चुम्बकीय क्षेत्र B मे v वेगसे गतिमान, q आवेश वाला कण पर लगेवाला बल हे,

  1. Jiles, David C. (1998). Introduction to Magnetism and Magnetic Materials (2 संस्करण). CRC. प॰ 3. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 0412798603. मूलसे 22 दिसम्बर 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 30 दिसम्बर 2016.
  2. Feynman, Richard Phillips; Leighton, Robert B.; Sands, Matthew (1964). The Feynman Lectures on Physics. 2. केलिफोर्निया प्रौद्योगिकी संस्था. पप॰ 1.7–1.8. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 0465079989. मूलसे 2 दिसम्बर 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 30 दिसम्बर 2016.