सामग्री पर जैथिन

ताजिकिस्तान

विकिपीडिया से
ताजिकिस्तान गणराज्य

Ҷумҳурии Тоҷикистон
Республика Таджикистан
ताजिकिस्तान के झण्डा
झण्डा
ताजिकिस्तान के कुल चिन्ह
कुल चिन्ह
ध्येय वाक्य: Истиқлол, Озодӣ, Ватан
स्वतन्त्रता, स्वाधिनता, देश
राष्ट्रगान: सुरुदी मिल्ली
ताजिकिस्तान के अवस्थिति
राजधानी
आउ सबसे बड़का नगर
दुशान्बे
आधिकारिकभाषा
सरकारएकल राज्य
इमोमली रहमान
ओकिल ओकिलोव
स्वतन्त्र
875
 
९ सितम्बर १९९१
 पूर्ण
२५ दिसम्बर १९९१
क्षेत्रफल
 कुल
Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).
 जलक्षेत्र (%)
0.3
जनसङ्ख्या
 जुलाई 2007 आकलन
73,20,0001 (१००मा1)
 2000 जनगणना
61,27,000
जिडिपि (पिपिपि)2023 प्राक्कलन
 कुल
$53.679 अरब [] (११९मा)
 प्रतिव्यक्ति
$5,361[] (१५३मा)
माविसू (2021)बृद्धि 0.685मध्यम (2021)[][]
मध्यम · ११३मा
मुद्रासोमोनी (TJS)
समय मण्डलयुटिसि+५ (TJT)
दूरभाष सङ्केत992
इण्टरनेट टिएलडि.tj
  1. क्रम २००५ के संयुक्तराष्ट्रके आँकड़ा पर आधारित; अनुमान २006 के सिआइए के आँकड़ा पर आधारित

ताजिकिस्तान (ताजिकी: Тоҷикистон, रूसी: Таджикистан) मध्य एसियामे स्थित एक देश हे जे चारो दनेसे भूमिसे घेराएल (स्थलवेष्ठित) हे । ई पहिले सोवियत सङ्घके भाग हलै आउ ऊ देशके विघटनके बाद वर्ष १९९१ मे एक स्वतन्त्र देश बनलै । १९९२-९७ के कालमे गृहयुद्धके मार झेलले ई देशके कूटनैतिक-भौगोलिक स्थिति बड़ी महत्वपूर्ण हे । ई उज्बेकिस्तान, अफगानिस्तान, किर्गिजस्तान आउ चीनके मध्य स्थित हे । एकर इलावा पाकिस्तानके उत्तरी इलाकासे ई केवल अफगानिस्तानके बदख्शान प्रदेशके पतला-सुन वखाने गलियारा अलगे करहे ।

ताजिकिस्तानके राजधानी दुशान्बे नगर हे आउ एहाँके भाषाके ताजिक कहल जा हे जे फारसी भाषाके एक रूप मानल जा हे । ई भाषाके सीरिलिक अक्षरमे लिखल जा हे जेकरामे रूसी आउ कुछ अन्य भाषो लिखल जा हे ।

ताजिकिस्तानके अर्थ हे "ताजिकके देश", जैसन कि ई क्षेत्रके बड़ी अन्य देशके नामके साथे "स्तान" लगहे । जैसेकि किर्गिजस्तान, हिन्दुस्तान, पाकिस्तान, अफगानिस्तान आदि । मानल जा हे कि 'ताजिकिस्तान' मे 'ताज' शब्द पामीरके गाँठके 'ताज' के रूपमे देखके रखल गेलै हे । जे प्रकार कहियो-कहियो हिमालयके भारतके 'हिमकिरीट' ('बरफके ताज') कहल जा हे । 'ताज' मे समयके साथ 'क' शब्दके सुन्दर बनावेला पुरानकालसे जोड़ल जाइत हे ।

'ताजिक' शब्दके प्रयोग इरानीके तुर्कसे विभक्त करेला प्रयोग होवैत आवैत हे । सबके सम्बोधित करेला 'ताजिक-ओ-तुर्क' पदके प्रयोग होवहलै । इतिहासमे ताजिकिस्तानके लोगके 'ताजिक' एही कहल जाइत रहलै हे किन्तु अखनि एकरा सम्बोधन पर विवाद हे काहेकि एहाँ ताजिक लोगके इलावा उज्बेक लोग आउ रूसियो लोग बसहथिन । उनकर मत हे कि ताजिकिस्तानके लोगके ताजिक कहेके मतलब हे कि ई केवल 'ताजिक मूलके लोगके देश' हे जे उनकाला स्वीकार्य नै हे आउ ई देशके सब लोगके 'ताजिकिस्तानी' बोलावल जाएके चाही ।

  1. 1 2 "World Economic Outlook Database, October 2023". IMF.org. अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष. अभिगमन तिथि 10 अक्टूबर 2023.
  2. "Human Development Index (HDI)". hdr.undp.org. एचडिआरओ (मानव विकास रिपोर्ट कार्यालय) संयुक्तराष्ट्र विकास कार्यक्रम. अभिगमन तिथि 8 सितम्बर 2022.
  3. "2014 Human Development Report Summary" (PDF). संयुक्तराष्ट्र विकास कार्यक्रम. 2014. पप॰ 21–25. मूलसे 29 जुलाई 2016 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 27 जुलाई 2014.