सामग्री पर जैथिन

तुगलक वंश

विकिपीडिया से
तुगलक राजवंश
(दिल्ली सल्तनत)

1320–1413[]
तुगलक राजवंश के झण्डा
समकालीन कैटलन एटलस (लगभग 1375) के अनुसार तुगलक वंशके ध्वज‌ ।[][][]
दिल्ली सल्तनत के तुगलक वंश के अधीन क्षेत्र, 1330-1335 ई. 1335 ई. के बाद साम्राज्य सिकुड़ गेलै ।
दिल्ली सल्तनत के तुगलक वंश के अधीन क्षेत्र, 1330-1335 ई. 1335 ई. के बाद साम्राज्य सिकुड़ गेलै ।[][]
राजधानीदिल्ली
प्रचलितभाषाफारसीभाषा[]
धर्म
सुन्नी इस्लाम
सरकारसल्तनत
सुल्तान 
 1320–1325
गयासुद्दीन तुगलक
 1325–1351
मुहम्मद बिन तुगलक
 1351–1388
फिरोज शाह तुगलक
 1388–1413
तुगलकशाह / अबू बक्र शाह / नासिर उद दीन मुहम्मद शाह तृतीय / महमूद तुगलक / नसरत शाह तुगलक
ऐतिहासिक युगमध्यकालीन
 स्थापित
1320
 समाप्ति
1413[]
मुद्राटका
पूर्ववर्ती
परवर्ती
खिलजी वंश
पूर्वी गङ्गवंश
सैयद वंश
बंगाल सल्तनत
विजयनगर साम्राज्य
बहमनी सल्तनत
मालवा सल्तनत
खानदेश
गुजरात सल्तनत
जौनपुर सल्तनत
अखनि जे देशके भाग हेभारत
नेपाल
पाकिस्थान
बङ्गलादेश

तुगलक वंश (फारसी: سلسلہ تغلق) दिल्ली सल्तनतके एक राजवंश हलै जे बरिस 1320 ईस्वीसे लेके बरिस 1414 ईसवी तक दिल्लीके सत्ता पर राज कैलकै । गयासुद्दीन एक नया वंश अर्थात् तुगलक वंशके स्थापना कैलको सिँचाईला नहर के प्रथम निर्माण गयासुद्दीन तुगलकके द्वारा कैल गेलै हल, जे 1412 ईसवी तक राज कैलकै । ई वंशमे तीन योग्य शासक होलै । गयासुद्दीन ओकर पुत्र मुहम्मद बिन तुगलक (1325-51) आउ ओकर उत्तराधिकारी फिरोज शाह तुगलक (1351-87) आउ दिल्ली सल्तनतमे सर्वाधिक नहरके निर्माण फिरोज तुगलक के द्वारा कैल गेलै हल । एकरामे से पहिलका दु शासकके अधिकार करीब-करीब पूरा देश पर हलै । फिरोजके साम्राज्य उनकासे छोट अवश्य हलो, पर तैयो अलाउद्दीन खिलजीके साम्राज्यसे छोट न हलै । फिरोजके मृत्युके बाद दिल्ली सल्तनत के विघटन हो गेलै आउ उत्तर भारत छोट-छोट राज्य मे बँट गेलै । यद्यपि तुगलक 1412 ईस्वी तक शासन करैत रहलै, तथापि 1398 मे तैमूर द्वारा दिल्ली पर आक्रमणके साथे तुगलक साम्राज्यके अन्त मानल जायेके चाही ।[]

तुगलक तैमूर - चगताई खानत सल्तनत

  1. 1 2 Edmund Wright (2006), A Dictionary of World History, 2nd Edition, Oxford University Press, ISBN 9780192807007
  2. ल. 1375 के कैटलन एटलस के अनुसार करिया खड़ पट्टी वाला ग्रे झण्डा: कैटलन एटलसमे दिल्ली सल्तनतके चित्रण मे
  3. Kadoi, Yuka (2010). "On the Timurid flag". Beiträge zur islamischen Kunst und Archäologie. 2: 148. ...helps identify another curious flag found in northern India – a brown or originally silver flag with a vertical black line – as the flag of the Delhi Sultanate (602-962/1206-1555).
  4. नोट: अन्य स्रोत दु झण्डके प्रयोगके वर्णन करहै: करिया अब्बासी ध्वज आउ लाल गोरी ध्वज, साथे अमावस्या, एक ड्रैगन के आकृति वाला विभिन्न बैनर या एक शेर । "(अनुवाद) सेनाके साथे बड़-बड़ बैनर ले जा हलै । शुरुआतमे सुल्तान भिजुन खाली दु रङ्ग है: दहिना दने अब्बासिद रङ्गके करिया झण्डा हलै; आउ बामा दने ऊ अपन रंग लाल रखहलै, जे घोर से लेल गेलै हल । कुतुब- उद-दीन ऐबक के मानक पर अमावस्या, ड्रैगन या शेर के आकृति अंकित हलै; फिरोज शाह के झण्डो पर ड्रैगन प्रदर्शित हलै ।" Qurashi, Ishtiyaq Hussian (1942). The Administration of the Sultanate of Delhi. Kashmiri Bazar Lahore: SH. MUHAMMAD ASHRAF. प॰ 143. , इसके अलावा Jha, Sadan (8 January 2016). Reverence, Resistance and Politics of Seeing the Indian National Flag (English मे). Cambridge University Press. प॰ 36. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-1-107-11887-4., एकर इलावा, "(अनुवाद) सुल्तानके दहिना दने अब्बासी के करिया झण्डा आउ बामा दने गोरीके लाल झण्डा हलै ।" Thapliyal, Uma Prasad (1938). The Dhvaja, Standards and Flags of India: A Study (English मे). B.R. Publishing Corporation. प॰ 94. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-7018-092-0.
  5. Jackson, Peter (2003). The Delhi Sultanate: A Political and Military History. Cambridge, England: Cambridge University Press. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-0521543293.
  6. Schwartzberg, Joseph E. (1978). A Historical atlas of South Asia. Chicago: University of Chicago Press. प॰ 147, map XIV.3 (j). आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 0226742210.
  7. Schwartzberg, Joseph E. (1978). A Historical atlas of South Asia. Chicago: University of Chicago Press. प॰ 147, map XIV.3 (j). आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 0226742210.
  8. "Arabic and Persian Epigraphical Studies - Archaeological Survey of India". Asi.nic.in. अभिगमन तिथि 2010-11-14.
  9. एस. जाबिर रज़ा, TUGHLAQ ADMINISTRATION IN THE LIGHT OF EPIGRAPHIC EVIDENCE,archive.org