सामग्री पर जैथिन

त्रिभुज

विकिपीडिया से

त्रिभुज (Triangle) तीन शीर्ष आउ तीन भुजा (side) वाला एक बहुभुज (Polygon) होवहे । ई ज्यामितिके मूल आकृतिमे से एक हे । शीर्ष A, B, आउ C वाला त्रिभुजके लिखल/कहल जाहे । यूक्लिडीय ज्यामितिमे कौनो तीन असंरेखीय बिन्दु, एक अद्वितीय त्रिभुजके निर्धारण करहे आउ साथे, एक अद्वितीय तलोके (मने एक द्वि-विमीय यूक्लिडीय समतल) । दोसरा शब्दमे तीन रेखाखण्डसे घिरल बन्द आकृतिके त्रिभुज या त्रिकोण कहल जाहे । त्रिभुजमे तीन भुजा आउ तीन कोण होवहे । त्रिभुज सबसे कम भुजा वाला बहुभुज हे । कौनो त्रिभुजके तीनो आन्तरिक कोणके योग सदैव 180° होवहे । ईसभ भुजा आउ कोणके मापके आधार पर त्रिभुजके विभिन्न प्रकारसे वर्गीकरण कैल जाहे । दु समान्तर रेखाके मध्य एके आधार पर बनल त्रिभुजके क्षेत्रफल बराबर होवहे ।

त्रिभुज
प्रकार बहुभुज
भुजा AB, BC, CA या c, a, b
शीर्ष A, B, C
कोण ABC, BCA, BAC या CAB
आन्तरिक कोणके योग (ABC + BCA + BAC) = 180
त्रिभुज

समबाहु त्रिभुज: ऊ त्रिभुज जेकरामे तीनो भुजा समान होवहे आउ प्रत्येक कोण 60° के होवहे ।

अभिलम्ब: कौनो त्रिभुजमे एक भुजाके विपरीत शीर्षसे भुजा पर डालल गेल लम्ब अभिलम्ब कहला हे ।

माध्यिका: शीर्षके सामने वाला भुजाके मध्य बिन्दुसे मिलावेवाला रेखा मध्यिका कहला हे ।

न्यूनकोण त्रिभुज: ऊ त्रिभुज जेकरामे प्रत्येक कोण 90 डिग्रीसे कम होवहे ।

समकोण त्रिभुज: एक कोण 90 डिग्री शेष दुनो कोण एक दोसराके पूरक होवहे ।

अधिककोण त्रिभुज: कौनो एक कोण 90 डिग्रीसे अधिकके होवहे ।

विषमबाहु त्रिभुज: सभ भुजा आपसमे असमान होवहे ।

समद्विबाहु त्रिभुज: कौनो दु भुजा आपसमे समान होवहे । समान भुजाके सामनेके कोणो समान होवहे ।

कोण समद्विभाजक: ऊ रेखाखण्ड, जे त्रिभुजके शीर्षसे प्रारम्भ होवहे एवं कोणके दु समान भागमे बाँटहे ।

भुजाके लम्ब समद्विभाजक: रेखाखण्ड जे त्रिभुजके भुजाके साथ समकोण बनावैत ओकरा दु समान भागमे बाँटहे ।

लम्ब केन्द्र: ऊ बिन्दु जन्ने कौनो त्रिभुजके तीनो अभिलम्ब मिलहे ।

केन्द्रक: त्रिभुजके तीनो मध्यिका जौन बिन्दु पर मिलहे ऊ बिन्दु केन्द्रक (सेण्ट्राॅड) कहला हे । केन्द्रक प्रत्येक मध्यिकाके 2:1 मे विभाजित करहे ।

अन्तःकेन्द्र: त्रिभुजके कोण समद्विभाजक जौन बिन्दु पर मिलहे, ऊ बिन्दु अन्तःकेन्द्र कहला हे ।

परिकेन्द्र: ऊ बिन्दु जन्ने भुजाके लम्ब समद्विभाजक मिलहे परिकेन्द्र कहला हे । परिकेन्द्र सदैव तीनो शीर्षसे समान दूरी पर होवहे ।