सामग्री पर जैथिन

पटना मेट्रो

विकिपीडिया से
पटना मेट्रो
अवलोकन
स्वामीपटना मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड (पिएमआरसिएल)
स्थानपटना, मगध, बिहार
प्रकारतीव्र जनपरिवहन (त्वरित पारगमन)
रेखाके सङ्ख्या२ (प्रथम चरण)
रेखा सङ्ख्याप्रचालन
नील लाइन

निर्माणाधीन

लाल लाइन
स्थानकके सङ्ख्या२६ (प्रथम चरण)
मुख्यालयइन्दिरा भवन, बोरिङ्ग कनाल रोड, पटना
जालस्थल(अखनितक अकार्यात्मक)
सञ्चालन
सञ्चालन प्रारम्भ६ अक्टूबर २०२५
सञ्चालकपटना मेट्रोरेल निगम
हेडवे२० मिनट
तकनीकी
प्रणालीके लम्बाई4.30 किमी (2.67 मील) (प्रचालन)
32.91 किमी (20.45 मील) (प्रथम चरणमे निर्माणाधीन)[१]
पटरीके सङ्ख्या२
गेज्१,४३५ mm (4 ft 8 1⁄2 in)
बिद्युतीकरण2kV AC OHE
औसत गति40 किमी/घण्टा (25 मील/घण्टा)
अधिकतम गति80 किमी/घण्टा (50 मील/घण्टा)

पटना मेट्रो बिहारके राजधानी पटनामे निर्मित तीव्र जनपरिबहन प्रणाली हे ।[२][३] एकर स्वामित्व राज्य सञ्चालित पटना मेट्रोरेल निगम द्वारा कैल जा हे ।[४] एकर निर्माण सार्वजनिक निजी भागीदारी (पिपिपि) मोड पर कैल जाइत हे, जेकर खर्चा १३,३६५.७७ करोड़ रुपैया हे । ई लागत भूमि अधिग्रहण लागतके छोड़के हे, जेकरा बिहार सरकार द्वारा बहन कैल जाएला हे ।

परियोजना सार्वजनिक-निजी साझेदारी पर आधारित होतै । केन्द्र व्याबिलिटी ग्याप फण्डके रूपमे लागतके २० प्रतिशत प्रदान करतै जखनिकि राज्य सरकार परियोजनाके अन्तिम अनुमानके आधार पर एक समान राशि खर्च करतै । शेष राशि मेट्रो रेलके निर्माणमे सम्मिलित निजी कम्पनी द्वारा पैदा करल जैतै । ७ अप्रैल २०२३ के मुख्यमन्त्री नीतीश कुमार परियोजनाके भूमिगत खण्डके निर्माणला पटनामे मोइनुल हक स्टेडियम भिरु दोसर टनल बोरिङ्ग मशीन (टिबिएम) के शुभारम्भ करैतए पटना मेट्रोके आधिकारिक लोगो जारी करलन ।[५][६][७]

पटना मेट्रोके मार्गके मानचित्र
पुरुब-पच्छिम रेखा
# स्थानक नाम[८] कुल लम्बाई मीटरमे अन्तर्स्थानक दूरी मीटरमे उद्घाटन सम्पर्क प्रारूप
मगही हिन्दी अङ्ग्रेजी
१दानापुर छावनीदानापुर छावनीDanapur Cantonment0.0000.000२०२४कौनौ नउच्च
२सगुना मोड़सगुना मोड़Saguna Mor२०२४कौनौ नउच्च
३आर पि एस मोड़आर पी एस मोड़RPS Mor२०२४कौनौ नउच्च
४पाटलिपुत्रपाटलिपुत्रPatliputra२०२४कौनौ नउच्च
५रुकनपुरारुकनपुराRukanpura२०२४कौनौ नभूमिगत
६राजाबजारराजा बाजारRaja Bazar२०२४कौनौ नभूमिगत
७चिड़ियाँघरचिड़ियाघरPatna Zoo२०२४कौनौ नभूमिगत
८बिकासभवनविकास भवनVikas Bhawan२०२४कौनौ नभूमिगत
९बिद्युतभवनविद्युत भवनVidyut Bhawan२०२४कौनौ नभूमिगत
१०पटना जङ्क्शनपटना जंक्शनPatna Junction२०२४उत्तर-दक्खिन मार्गभूमिगत
११मीठापुरमीठापुरMithapur२०२४कौनौ नउच्च
१२रामकृष्णनगररामकृष्ण नगरRamkrishan Nagar२०२४कौनौ नउच्च
१३जगनपुराजगनपुराJaganpura२०२४कौनौ नउच्च
१४खेमनीचकखेमनीचकKhemnichak२०२४उत्तर-दक्खिन मार्गउच्च
उत्तर-दक्खिन रेखा
# स्थानक नाम[९][१०] कुल लम्बाई मीटरमे अन्तर्स्थानक दूरी मीटरमे उद्घाटन सम्पर्क प्रारूप
मगही हिन्दी अङ्ग्रेजी
१पटना जङ्क्शनपटना जंक्शनPatna Junction0.0000.000२०२४पुरुब-पच्छिम मार्गभूमिगत
२आकाशवाणीआकाशवाणीAkashvani२०२४कौनौ नभूमिगत
३गान्धी मैदानगांधी मैदानGandhi Maidan२०२४कौनौ नभूमिगत
४पि एम सि एच चिकित्सालयपी एम सी एच अस्पतालPMCH Hospital२०२४कौनौ नभूमिगत
५पटना बिश्वबिद्यालयपटना विश्वविद्यालयPatna University२०२४कौनौ नभूमिगत
६मोइनुल हक स्टेडियममोइनुल हक स्टेडियमMoin-ul-Haq Stadium२०२४कौनौ नभूमिगत
७राजेन्द्रनगरराजेन्द्र नगरRajendra Nagar२०२४कौनौ नभूमिगत
८मलाही पकड़ीमलाही पकड़ीMalahi Pakri२०२४कौनौ नउच्च
९खेमनीचकखेमनीचकKhemnichak२०२४पुरुब-पच्छिम मार्गउच्च
१०भूतनाथभूतनाथBhootnath२०२४कौनौ नउच्च
११जीरो माइलजीरो मीलZero Mile२०२४कौनौ नउच्च
१२नया आइएसबिटिन्यू आईएसबीटीNew ISBT२०२४कौनौ नउच्च
पटना मेट्रोके कामके जायजा लेइत नीतीश कुमार आउ तेजस्वी यादव

पाटलिपुत्र बस टर्मिनल भिजुन, SH-1, बैरियाचक, सम्पतचक, पैजावामे बनेवाला पटना मेट्रोला एके डिपो होतै ।[११] कोरिडोर् १ आउ २ दोनोके डिपो एके नियन होतौ । कोरिडोर् १ के दानापुर-मीठापुर-खेमनीचक आउ कोरिडोर २ के पटना रेलस्थानक-नया आइएसबिटि लागि डिपो सुविधाके निर्माण सम्पतचक, पैजावामे SH-1, बैरिया चक भिरु कैल जाएला प्रस्तावित हे ।[१२] डिपोमे दू बर्कशॉप बे आउ तीन इन्स्पेक्शन बे, आठ स्टॅबलिङ्ग बे होतै, जेकरामे ३२ तीन-डिब्बा ट्रेन आउ ऑटो-कोच वाशिङ्ग प्लान शामिल हो सकहे । प्रशासनिकक्षेत्रमे एगो सभागार, प्रशिक्षण बिद्यालय, केण्टीन आउ परिचालन नियन्त्रण केन्द्र शामिल होतै । एकर अतिरिक्त डिपोके बिजली आपूर्तिके आवश्यकताके पूरा करेला २५०० केभीए क्षमताके एगो सहायक सब-स्टेशनके योजना बनावल गेलहे ।[१३] बिहार सरकार बैरियाचकमे ७६ एकड़ (३०.५ हेक्टर) जमीनके अधिग्रहण कैलक हे । ई भूमिमे से ४७.७ एकड़ (१९.2 हेक्टर) मेट्रोरेल डिपोला प्रस्तावित हे जखनकि शेषक्षेत्र सम्पत्ति बिकासला हे ।

  • सितम्बर २०११: १४ सितम्बरके भारतके योजना आयोग पटना मेट्रो परियोजनाके मञ्जूरी देलक ।
  • मई 2०१५: विस्तृत परियोजना रिपोर्ट (डिपिआर) मई २०१५ तक तैयार करल जाएला हल ।[१४][१५]
  • फरवरी २०१९: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी १७ फरवरी २०१९ के पटनाके पहिला मेट्रो रेल कारिडोरके आधारशिला रखलन ।[१६] पटना मेट्रो रेल निगमके स्थापना १८ फरवरीके भेल हल ।
  • नवम्बर २०१९: पटना मेट्रो परियोजनाके उत्तर-दक्षिण कारिडोरला मट्टी परीक्षण शुरू ।[१७][१८]
  • अप्रैल २०२१: २८ अप्रैलके पटना मेट्रोके ६.१ किमी लम्बा "मलाही पकड़ी-नया आइएसबिटि" खण्ड पर स्तम्भके काम शुरू हो गेल हे ।
  • अगस्त २०२२: मुख्यमन्त्री नीतीश कुमार मोइन-उल-हक स्टेडियममे पटना मेट्रो रेल परियोजनाके भूमिगत कार्यके शिलापट्टके अनावरण करैत एकर शुभारम्भ करलन ।[१९]
  • २६ जनवरी २०२३: भारतके गणतन्त्र दिवसके अवसर पर कारिडोर २ पर प्रस्तावित भूतनाथ स्टेशन भिरु दु स्तम्भके बीच पहिला प्रीकास्ट वियाडक्ट यू-गर्डर स्प्यान रखल गेल हल ।[२०]
  • १५ सितम्बर २०२३: राष्ट्रिय इञ्जीनियर्स दिवसके अवसर पर कारिडोर १ पर आरपिएस मोड़ स्टेशन आउ पाटलिपुत्र स्टेशन (स्तम्भ सङ्ख्या १३३-१३४) के बीच पहिला प्रीकास्ट वियाडक्ट यु-गर्डर स्प्यान रखल गेल हल ।[२१][२२]
  • ३ नवम्बर २०२३: पहिला प्रीकास्ट वियाडक्ट यू-गर्डर स्पैनके कारिडोर १ (लाल मार्ग) मे दोसर एलिवेटेड खण्ड पर मीठापुर भिरु रखल गेल हल ।[२३]
  • २०२६: ६ अक्टूबरके देशके प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी बिहारके राजधानी पटनामे पटना मेट्रोके हरित झण्डा देखाके शुरुआत करलन ।[२४]

बिहारके अन्य नगरमे मेट्रो

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]

बिहारसरकार बिहारके चार अन्य नगरमे - मुजफ्फरपुर, गया, दरभङ्गा आउ भागलपुरमे मेट्रोरेलके परिचालन करेला सैद्धान्तिक स्वीकृति दे देलक हे । मन्त्रिमण्डलके स्वीकृतिके बाद अखन चार नगरमे मेट्रोरेलके साध्यता रिपोर्ट् तैयार कैल जैतै । ओकरा बाद डीपीआर् निर्माणके काम कैल जैतै । साध्यता रिपोर्ट् आउ डीपीआर् काे निर्माण कौनो सन्स्थाके माध्यमसे करावल जैतै । धनके व्यवस्थाला सबसे पहिले चारो नगरके मेट्रोरेल निगमके गठन कैल जैतै । ओकरा बाद मेट्रोरेलमे २० प्रतिशत राशि केन्द्र सरकार देतै, २० प्रतिशत राशि राज्जसरकार द्वारा जैतै जखनकि शेष ६० प्रतिशत राशि बिभिन्न बित्तीय सन्स्था द्वारा कर्जा पर लेल जाहे । बित्तीय सन्स्थासे राशि लेवेके काम मेट्रोरेल निगम द्वारा कैल जाहे जेकर गारण्टी सरकारसभ द्वारा लेल जाहे ।[२५]

  1. ↑ "Patna Metro will run in 3 phase". दैनिक जागरण. 23 अक्टूबर 2013. Archived from the original on 29 अक्टूबर 2013. Retrieved 23 अक्टूबर 2013. {{cite news}}: Check date values in: |access-date=, |date=, and |archive-date= (help)
  2. ↑ "मेट्रो निर्माण देखने निकले नीतीश:सीएम ने पटना मेट्रो के निर्माण कार्य में तेजी लाने के दिए निर्देश, एलिवेटेड वर्क दिखाया".
  3. ↑ "Patna Metro: गूगल मैप से मिलेगी मेट्रो रूट और किराए की जानकारी, अपनी वेबसाइट भी लांच करेगा पटना मेट्रो".
  4. ↑ "अब तेजी से हाेगा काम:पटना मेट्रो को जनवरी में मिलेगी डिपो निर्माण के लिए 76.645 एकड़ जमीन".
  5. ↑ "Patna Metro Project का CM नीतीश ने तेजस्वी संग किया उद्घाटन: बोले- जल्द पटनावासियों को सौगात देने की कोशिश".
  6. ↑ "पटना मेट्रो का लोगो आया सामने, नीतीश कुमार ने किया लोकार्पित".
  7. ↑ "CM releases Patna metro logo".
  8. ↑ "Patna Metro – Information, Route Map, Fares, Tenders & Updates". www.themetrorailguy.com. Retrieved 27 July 2021.
  9. ↑ "Patna metro to be ready in five years". टाइम्स आफ इण्जिया. 2020-09-23.
  10. ↑ "Patna Metro – Information, Route Map, Fares, Tenders & Updates". themetrorailguy.com. Retrieved 21 जनवरी 2021.
  11. ↑ "Patna Metro rail work begins at Bairiya Chak".
  12. ↑ "Patna metro rail project: Work on ISBT depot may start soon".
  13. ↑ "Patna Metro Rail Project : पटना में मेट्रो रेल को लेकर तैयारियां जोरों पर, जल्द शुरू हो सकता है ISBT डिपो पर काम" (in हिन्दी).{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  14. ↑ "RITES to submit draft DPR for Patna metro rail project by May". hindustantimes.com. 9 अप्रैल 2015. Archived from the original on 21 अगस्त 2015. Retrieved 6 अप्रैल 2018.
  15. ↑ "Detailed project report for Patna metro by Oct 31". बिजनेस स्टाण्डर्ड. Archived from the original on 10 जुलाई 2015.
  16. ↑ "PM Modi laid the foundation stone". Archived from the original on 18 फरवरी 2019. Retrieved 2019-02-17.
  17. ↑ "Soil tests for Patna metro rail in full swing".
  18. ↑ "पटना मेट्रो के लिए एक माह में पूरी होगी मिट्टी की जांच, 120 फीट तक होगी खुदाई". Archived from the original on 27 मार्च 2023. Retrieved 27 मार्च 2023.
  19. ↑ "Patna: CM Nitish Kumar launches underground metro rail work".
  20. ↑ "Patna metro takes 1st step in elevated priority corridor plan".
  21. ↑ "पटना मेट्रो: आरपीएस मोड़ और पाटलिपुत्र स्टेशन के बीच बेली रोड पर पहला वायाडक्ट यू गर्डर लांच".
  22. ↑ "Metro rail: 1st U-girderfor corridor 1 launched".
  23. ↑ "पटना मेट्रो के कॉरिडोर वन पर निर्माण कार्य ने पकड़ी रफ्तार, दूसरे एलिवेटेड सेक्शन का पहला यू-गर्डर लॉन्च".
  24. ↑ "15 अगस्त 2025 को देश के प्रधानमंत्री के द्वारा पटना मेट्रो की शुरुआत किया जाना तय हुआ है ।".
  25. ↑ "Bihar Metro News: बिहार के 4 शहरों में दौड़ेगी मेट्रो ट्रेन, जानिए अब कैसे शुरू होगा प्रोजेक्ट पर काम…" (in हिन्दी).{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)