प्रतिरोधक
स्वरूप
प्रतिरोधक (resistor) दु सिरा वाला वैद्युत अवयव हे जे विद्युत परिपथमे बहेवाला विद्युत प्रवाहके अवरोध करहे । प्रतिरोधकके सिराके बीच विभवान्तर ओकरासे बहेवाला तात्कालिक धाराके समानुपाती (या लगभग समानुपाती) होवहे । ई विभिन्न आकार-प्रकारके होवहे । एकरासे होके धारा बहेपर एकर भीतरे ऊष्मा उत्पन्न होवहे । कुछ प्रतिरोधक ओमके नियमके पालन करहे जेकर अर्थ हे कि -
- V = IR
एलेक्ट्रोनिक परिपथमे प्रायः सबसे अधिक प्रयुक्त अवयव हे । व्यवहारमे प्रयुक्त प्रतिरोधक विभिन्न पदार्थ, तार एवं फिल्मके द्वारा बनावल जा हे । वैद्युत-दृष्टिसे हीटर, विद्युत इस्तरी (प्रेस), विद्युत बल्ब आदि प्रतिरोधक हे ।
वर्गीकरण
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]


नियत मानवाला प्रतिरोध (Fixed resistor)
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- Carbon composition
- Carbon pile
- Carbon film
- Printed carbon resistor
- Thick and thin film
- Metal film
- Metal oxide film
- Wire wound
- Foil resistor
- Ammeter shunts
- Grid resistor
- विशेष प्रकारके प्रतिरोध
- Cermet
- Phenolic
- टैंटलम
- जल प्रतिरोध (Water resistor)
परिवर्ती मान वाला प्रतिरोध (Variable resistors)
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- Adjustable resistors
- Potentiometers
- Resistance decade boxes
- Special devices
सिराके विन्यासके अनुसार
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
- थ्रु होल या अक्षीय
- रेडियल
- एस एम टि (सरफेस माउण्ट टेक्नोलोजी)
अन्य
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]ऊष्मा निकालेके क्षमता (वाटेज) के अनुसार प्रतिरोधके १/४ वाट, १/२ वाट, १ वाट, २, वाट, ५ वाट, १० वाट, ५० वाट, १०० वाट आदि, के कहल जा हे ।
इहो देखी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- इलेक्ट्रोनिक अवयवके वर्ण सङ्केतन (कलर कोडिङ्ग)
- प्रतिरोध (resistance)
- प्रतिरोधकता
बाहरी कड़ी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- 4-terminal resistors - How ultra-precise resistors work
- Beginner's guide to potentiometers, including description of different tapers
- Color Coded Resistance Calculator
- Resistor Types - Does It Matter?
- Ask The Applications Engineer - Difference between types of resistors
- Resistors and their uses
- A very well illustrated tutorial about Resistors, Volt and Current