सामग्री पर जैथिन

प्रतिरोधक

विकिपीडिया से
नियत मानवाला कुछ प्रतिरोधक

प्रतिरोधक (resistor) दु सिरा वाला वैद्युत अवयव हे जे विद्युत परिपथमे बहेवाला विद्युत प्रवाहके अवरोध करहे । प्रतिरोधकके सिराके बीच विभवान्तर ओकरासे बहेवाला तात्कालिक धाराके समानुपाती (या लगभग समानुपाती) होवहे । ई विभिन्न आकार-प्रकारके होवहे । एकरासे होके धारा बहेपर एकर भीतरे ऊष्मा उत्पन्न होवहे । कुछ प्रतिरोधक ओमके नियमके पालन करहे जेकर अर्थ हे कि -

V = IR

एलेक्ट्रोनिक परिपथमे प्रायः सबसे अधिक प्रयुक्त अवयव हे । व्यवहारमे प्रयुक्त प्रतिरोधक विभिन्न पदार्थ, तार एवं फिल्मके द्वारा बनावल जा हे । वैद्युत-दृष्टिसे हीटर, विद्युत इस्तरी (प्रेस), विद्युत बल्ब आदि प्रतिरोधक हे ।

१९६० के दशकके वाल्व रेडियोमे लगल तीन कार्बन कम्पोजिशन प्रतिरोध
कार्बन फिल्म प्रतिरोध - एकर कार्बन स्पाइरलके ऊपरेसे पेण्ट हटा देल गेल हे
लेजरसे ट्रिम केल गेल थिन फिल्म प्रतिरोधके नेटवर्क
विभवमापी (पोटेन्शिओमीटर)

नियत मानवाला प्रतिरोध (Fixed resistor)

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
  • Carbon composition
  • Carbon pile
  • Carbon film
  • Printed carbon resistor
  • Thick and thin film
  • Metal film
  • Metal oxide film
  • Wire wound
  • Foil resistor
  • Ammeter shunts
  • Grid resistor
  • विशेष प्रकारके प्रतिरोध
    • Cermet
    • Phenolic
    • टैंटलम
    • जल प्रतिरोध (Water resistor)

परिवर्ती मान वाला प्रतिरोध (Variable resistors)

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
  • Adjustable resistors
  • Potentiometers
  • Resistance decade boxes
  • Special devices

सिराके विन्यासके अनुसार

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
सिङ्गल इन लाइन पैकेज (SIL) प्रतिरोध जेकरामे 47 ओम वाला 8 प्रतिरोध हे । ई सब प्रतिरोधके एक-एक सिरा एके जगह (पिन-१) पर जुड़ल हे जखनिकि इनकर दोसर सिरा एक अलगे पिन पर जुड़ल हे ।
  • थ्रु होल या अक्षीय
  • रेडियल
  • एस एम टि (सरफेस माउण्ट टेक्नोलोजी)

ऊष्मा निकालेके क्षमता (वाटेज) के अनुसार प्रतिरोधके १/४ वाट, १/२ वाट, १ वाट, २, वाट, ५ वाट, १० वाट, ५० वाट, १०० वाट आदि, के कहल जा हे ।