बेङ्गलूरु
| बेङ्गलूरु ಬೆಂಗಳೂರು बङ्गलोर • बङ्गलौर | |
|---|---|
| महानगर | |
| उपनाम: | |
| निर्देशाङ्क: 12°58′44″N 77°35′30″E / 12.97889°N 77.59167°E | |
| देश | |
| राज्य | कर्नाटक |
| जिला | बेङ्गलूरुनगर |
| स्थापना | १५३७ |
| संस्थापक | केम्पेगौडा प्रथम |
| सरकार | |
| • प्रकार | नगरनिगम |
| • अङ्ग | बृहत्तर बेङ्गलुरु प्राधिकार |
| • महानगर आयुक्त | महेश्वर राव[१] |
| क्षेत्रफल | |
| • महानगर | 741 किमी2 (286 वर्ग मील) |
| • महानगर | 8,005 किमी2 (3,091 वर्ग मील) |
| उन्नतांश | 920 मी (3,020 फीट) |
| जनसङ्ख्या (2011)[५] | |
| • महानगर | ८४,४३,६७५ |
| • क्रम | तृतीय |
| • घनत्व | Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).) |
| • नगरी | १,०४,५६,००० |
| • पद | ५मा |
| समयमण्डल | युटिसि+05:30 (भामास) |
| पिनकोड | 560 xxx |
| क्षेत्रीय सङ्केत | +91-(0)80 |
| वाहन पञ्जीकरण | KA:01-05, 41, 50-53, 57-61 |
| जिडिपि (पिपिपि) | $359.9 अरब[७][८] |
| आधिकारिक भाषा | कन्नड[९] |
| जालस्थल | www |
बेङ्गलूरु (कन्नड: ಬೆಂಗಳೂರು, बॆङ्गळूरु; पूराननाम : बङ्गलोर वा बङ्गलौर) भारतके कर्नाटक राज्यके राजधानी हे । बेङ्गलूरु नगरके जनसङ्ख्या ८४ लाख हे आउ एकर महानगरीय क्षेत्रके जनसङ्ख्या ८९ लाख हे, आउ ई भारत गणराज्यके तेसरा सबसे बड़का नगर आउ पचमा सबसे बड़का महानगरीयक्षेत्र हे । दक्खिनभारतमे दक्कनके पठारीय क्षेत्रमे ९०० मीटरके औसत ऊँचाई पर स्थित ई नगर अपन सालभरके सुहाना मौसमला जानल जाहे । भारतके मुख्यनगरमे एकर ऊँचाई सबसे अधिक हे । देशके अग्रणी सूचना प्रौद्योगिकी (आइटि) निर्यातकके रूपमे अपन भूमिकाके चलते बेङ्गलूरुके ब्यापक रूपसे भारतके सिलिकान भैली वा भारतके आइटि राजधानीके रूपमे मानल जाहे ।[१०][११][१२]
नाम परिवर्तन
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
वर्ष २००६ मे बेङ्गलूरुके स्थानीय निकाय बृहत बेङ्गलूरु महानगरपालिका (बिबिएमपि) एक प्रस्तावके माध्यमसे नगरके नामके अङ्ग्रेजीके वर्तनीके बैङ्गलोर (Bangalore) से बेङ्गलूरु (Bengaluru) मे परिवर्तित करेके निवेदन राज्य सरकारके भेजलक । राज्य आउ केन्द्रीय सरकारके स्वीकृति मिलेके बाद ई बदलाव १ नवम्बर २०१४ से प्रभावी हो गेलै हे ।
शासन
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]ऐसन मानल जा हे कि १००४ ई॰ तक ई गङ्ग वंशके भाग हलै । फिर एकरा पर १०१५ ई॰ से १११६ ई॰ तक चोल शासक राज्य कैलक । एकर बाद होयसल राजवंशके अधिकार रहलै । १३५७ ई॰ मे ई विजयनगरमे जुड़ गेलै । फिर शाहजी भोसले एकरा पर राज्य कैलन । वर्ष १६९८ मे मुगल शासक औरङ्गजेब एकरा चिक्काराजा वोडयारके दे देलकै । १७५९ ई॰ मे हैदर अली एकरा पर अधिकार कैलक । टीपू सुल्तान एकरा पर १७९९ ई॰ तक राज्य कैलक । एकर बाद एकर बागडोर अङ्ग्रेजके हाथमे चल गेलै, आउ अखनि ई स्वतन्त्र भारतके एक राज्यके राजधानी हे ।
सम्बन्धित लेख
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]सन्दर्भ
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- ↑ "Maheshwar Rao takes charge as BBMP Chief Commissioner". द हिन्दु. 30 अप्रैल 2025. Retrieved 1 मई 2025.
- ↑ "History of BBMP". बृहद् बेङ्गलूरु महानगरपालिका. Archived from the original on 2 नवम्बर 2020. Retrieved 20 मई 2021.
- ↑ "Introduction - BMRDA". बेङ्गलूरु महानगर क्षेत्र विकास प्राधिकरण. Archived from the original on 20 मई 2021. Retrieved 20 मई 2021.
- ↑ H.S. Sudhira; T.V. Ramachandra; M.H. Bala Subrahmanya (2007). "City Profile — Bangalore" (PDF). Cities. 24 (5). बेङ्गलूरु: 382. doi:10.1016/j.cities.2007.04.003. ISSN 0264-2751. Archived from the original (PDF) on 24 दिसम्बर 2012. Retrieved 13 October 2013.
- ↑ उद्धरण त्रुटि: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "2011 Census of India". - ↑ "India Stats: Million plus cities in India as per Census 2011". Press Information Bureau. Archived from the original on 30 June 2015. Retrieved 20 August 2015.
- ↑ "Bengaluru". C40. Archived from the original on 25 September 2024. Retrieved 1 जून2024.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ "Deep Dive City Bangalore, India" (PDF). Transformative Urban Mobility Initiative. Archived (PDF) from the original on 9 जनवरी 2024. Retrieved 12 जनवरी 2024.
- ↑ "50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 8 जुलाई 2016. Retrieved 14 जनवरी 2015.
- ↑ "It is official: Bangalore becomes Bengaluru". The Times of India. Archived from the original on 20 मार्च 2015. Retrieved 17 अप्रैल 2017.
- ↑ "Lonely Planet South India & Kerala," Isabella Noble et al, Lonely Planet, 2017, ISBN 9781787012394
- ↑ "The Rough Guide to South India and Kerala," Rough Guides UK, 2017, ISBN 9780241332894
- Pages with script errors
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- CS1 errors: dates
- Articles containing कन्नड-language text
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- Pages using ISBN magic links
- बेङ्गलूरु
- बेङ्गलूरु ग्रामिण जिला
- बेङ्गलूरु नगर जिला
- कर्नाटकके नगर
- भारतीय राजधानीनगर
- भारतके महानगर
- Pages with reference errors
- Pages using the Kartographer extension

