सामग्री पर जैथिन

बेङ्गलूरु

विकिपीडिया से
बेङ्गलूरु
ಬೆಂಗಳೂರು
बङ्गलोर   बङ्गलौर
महानगर
उपनाम: 
Map
Map
निर्देशाङ्क: 12°58′44″N 77°35′30″E / 12.97889°N 77.59167°E / 12.97889; 77.59167
देश भारत
राज्यकर्नाटक
जिलाबेङ्गलूरुनगर
स्थापना१५३७
संस्थापककेम्पेगौडा प्रथम
सरकार
  प्रकारनगरनिगम
  अङ्गबृहत्तर बेङ्गलुरु प्राधिकार
  महानगर आयुक्तमहेश्वर राव[]
क्षेत्रफल
  महानगर741 किमी2 (286 वर्ग मील)
  महानगर
8,005 किमी2 (3,091 वर्ग मील)
उन्नतांश920 मी (3,020 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2011)[]
  महानगर८४,४३,६७५
  क्रमतृतीय
  घनत्वLua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).)
  नगरी१,०४,५६,०००
  पद
५मा
समयमण्डलयुटिसि+05:30 (भामास)
पिनकोड
560 xxx
क्षेत्रीय सङ्केत+91-(0)80
वाहन पञ्जीकरणKA:01-05, 41, 50-53, 57-61
जिडिपि (पिपिपि)$359.9 अरब[][]
आधिकारिक भाषाकन्नड[]
जालस्थलwww.bbmp.gov.in

बेङ्गलूरु (कन्नड: ಬೆಂಗಳೂರು, बॆङ्गळूरु; पूराननाम : बङ्गलोर वा बङ्गलौर) भारतके कर्नाटक राज्यके राजधानी हे । बेङ्गलूरु नगरके जनसङ्ख्या ८४ लाख हे आउ एकर महानगरीय क्षेत्रके जनसङ्ख्या ८९ लाख हे, आउ ई भारत गणराज्यके तेसरा सबसे बड़का नगर आउ पचमा सबसे बड़का महानगरीयक्षेत्र हे । दक्खिनभारतमे दक्कनके पठारीय क्षेत्रमे ९०० मीटरके औसत ऊँचाई पर स्थित ई नगर अपन सालभरके सुहाना मौसमला जानल जाहे । भारतके मुख्यनगरमे एकर ऊँचाई सबसे अधिक हे । देशके अग्रणी सूचना प्रौद्योगिकी (आइटि) निर्यातकके रूपमे अपन भूमिकाके चलते बेङ्गलूरुके ब्यापक रूपसे भारतके सिलिकान भैली वा भारतके आइटि राजधानीके रूपमे मानल जाहे ।[१०][११][१२]

कर्नाटकके उच्चन्यायालय
कर्नाटकके उच्चन्यायालय

वर्ष २००६ मे बेङ्गलूरुके स्थानीय निकाय बृहत बेङ्गलूरु महानगरपालिका (बिबिएमपि) एक प्रस्तावके माध्यमसे नगरके नामके अङ्ग्रेजीके वर्तनीके बैङ्गलोर (Bangalore) से बेङ्गलूरु (Bengaluru) मे परिवर्तित करेके निवेदन राज्य सरकारके भेजलक । राज्य आउ केन्द्रीय सरकारके स्वीकृति मिलेके बाद ई बदलाव १ नवम्बर २०१४ से प्रभावी हो गेलै हे ।

ऐसन मानल जा हे कि १००४ ई॰ तक ई गङ्ग वंशके भाग हलै । फिर एकरा पर १०१५ ई॰ से १११६ ई॰ तक चोल शासक राज्य कैलक । एकर बाद होयसल राजवंशके अधिकार रहलै । १३५७ ई॰ मे ई विजयनगरमे जुड़ गेलै । फिर शाहजी भोसले एकरा पर राज्य कैलन । वर्ष १६९८ मे मुगल शासक औरङ्गजेब एकरा चिक्काराजा वोडयारके दे देलकै । १७५९ ई॰ मे हैदर अली एकरा पर अधिकार कैलक । टीपू सुल्तान एकरा पर १७९९ ई॰ तक राज्य कैलक । एकर बाद एकर बागडोर अङ्ग्रेजके हाथमे चल गेलै, आउ अखनि ई स्वतन्त्र भारतके एक राज्यके राजधानी हे ।

  1. "Maheshwar Rao takes charge as BBMP Chief Commissioner". द हिन्दु. 30 अप्रैल 2025. Retrieved 1 मई 2025.
  2. "History of BBMP". बृहद् बेङ्गलूरु महानगरपालिका. Archived from the original on 2 नवम्बर 2020. Retrieved 20 मई 2021.
  3. "Introduction - BMRDA". बेङ्गलूरु महानगर क्षेत्र विकास प्राधिकरण. Archived from the original on 20 मई 2021. Retrieved 20 मई 2021.
  4. H.S. Sudhira; T.V. Ramachandra; M.H. Bala Subrahmanya (2007). "City Profile — Bangalore" (PDF). Cities. 24 (5). बेङ्गलूरु: 382. doi:10.1016/j.cities.2007.04.003. ISSN 0264-2751. Archived from the original (PDF) on 24 दिसम्बर 2012. Retrieved 13 October 2013.
  5. उद्धरण त्रुटि: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "2011 Census of India".
  6. "India Stats: Million plus cities in India as per Census 2011". Press Information Bureau. Archived from the original on 30 June 2015. Retrieved 20 August 2015.
  7. "Bengaluru". C40. Archived from the original on 25 September 2024. Retrieved 1 जून2024. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)
  8. "Deep Dive City Bangalore, India" (PDF). Transformative Urban Mobility Initiative. Archived (PDF) from the original on 9 जनवरी 2024. Retrieved 12 जनवरी 2024.
  9. "50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 8 जुलाई 2016. Retrieved 14 जनवरी 2015.
  10. "It is official: Bangalore becomes Bengaluru". The Times of India. Archived from the original on 20 मार्च 2015. Retrieved 17 अप्रैल 2017.
  11. "Lonely Planet South India & Kerala," Isabella Noble et al, Lonely Planet, 2017, ISBN 9781787012394
  12. "The Rough Guide to South India and Kerala," Rough Guides UK, 2017, ISBN 9780241332894