सामग्री पर जैथिन

भागलपुर

विकिपीडिया से
भागलपुर
𑂦𑂰𑂏𑂪𑂣𑂳𑂩
चम्पा  • चम्पापुरी
नगर
घण्टाघर
महर्षि मेँहीँ आश्रम
विक्रमशिला महाविहारके खण्डहर
उपनाम: 
रेशम नगरी[१]
भागलपुर बिहारपर अवस्थित
भागलपुर
भागलपुर
बिहारमे भागलपुरके स्थिति
भागलपुर भारतपर अवस्थित
भागलपुर
भागलपुर
भागलपुर (भारत)
निर्देशाङ्क: 25°15′N 87°0′E / 25.250°N 87.000°E / 25.250; 87.000निर्देशाङ्क: 25°15′N 87°0′E / 25.250°N 87.000°E / 25.250; 87.000
देस भारत
राज्यबिहार
जिलाभागलपुर
सरकार
 • प्रकारनगर निगम
 • अङ्गभागलपुर नगर निगम
 • महापौरबसुन्धरा लाल (भाजपा)
 • नगर आयुक्तनितिन कुमार सिंह (आइएएस)
क्षेत्रफल
 • कुल218.28 किमी2 (84.28 वर्ग मील)
उन्नतांश52 मी (171 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2011)[४]
 • कुल४,१०,२१०
 • घनत्वLua error in घटक:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (Lua error in घटक:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).)
वासिन्दाभागलपुरी
भाषा
 • आधिकारिकहिन्दी[५]
 • अतिरिक्त आधिकारिकउर्दू[५]
 • क्षेत्रीयअङ्गिका[६]
समयमण्डलयुटिसि+५:३० (भामास)
डाक सूचकाङ्क सङ्ख्या
812001-81XXXX[७]
एसटिडि कोड0641
वाहन पञ्जीकरणBR-10
जालस्थलbhagalpur.nic.in

भागलपुर (अङ्गिका: 𑂦𑂰𑂏𑂪𑂣𑂳𑂩) बिहार राज्यके एगो नगर हे । गङ्गाके तटे बसल ई एगो अत्यन्त प्राचीन नगर हे । पुराण आउ महाभारतमे ई क्षेत्रके अङ्ग प्रदेशके भाग मानल गेलहे । भागलपुरके निकटे स्थित चम्पानगर महान पराक्रमी शूरवीर कर्णके राजधानी मानल जाइत रहल हे । ई बिहारके मैदानीक्षेत्रके अन्तिम सिरा आउ झारखण्ड आउ बिहारके कैमूरके पहाड़ीके मिलन स्थल हे । भागलपुर रेशमके व्यापारला विश्वविख्यात रहल हे, तसर रेशमके उत्पादन अखनियो हियाँके ढेर परिबारके रोजी रोटीके श्रोत हे । बर्तमान समयमे भागलपुर हिन्दु मुसलमान दङ्गा आउ अपराधके चलते समाचारमे रहल हे । हियाँ एगो बिमानस्थलो हे जे अखनि चालू न हे । हियाँके निकटतम बिमानस्थल गया आउ पटना हे । रेल आउ सड़कमार्गोसे ई नगर अच्छा तरह जुड़ल हे ।

प्राचीन कालके तीन प्रमुख विश्‍वविद्याल यथा तक्षशिला, नालन्‍दा आउ विक्रमशिलामे से एगो विश्‍वविद्यालय भागलपुरेमे हलै जेकरा हमनी विक्रमशिलाके नामसे जानहियै । पुराणमे वर्णित समुद्र मन्थनमे प्रयुक्‍त मथान अर्थात मन्दराचल आउ मथानीमे लपेटेला जे रस्सी प्रयोग कैल गेलैहल ऊ दूनो उपकरण हियेँ विद्यमान हे आउ आज एकर नाम तीर्थस्‍थ‍लके रूपमे हे बासुकीनाथ आउ मन्दर पर्वत ।

पवित्र गङ्गानदीके जाह्नवीके नामोसे जानल जाहे । जौन स्‍थाने गङ्गाके ई नाम देल गेलै ओकरा अजगैवी नाथ कहल जाहे ई तीर्थो भागलपुरेमे हे ।

भागलपुरके "रेशम नगरी" के रूपोमे जानल जाहे, काहेकि हियाँपर मुख्यरूपसे टूसर रेशमके सिल्क उत्पादन कैल जाहे ।

बीतल समये भागलपुर भारतके दस बेस नगरमे से एक हलै । आजके भागलपुर रेशम नगरीके रूपोमे जानल जा हे । एकर इतिहास बड़ी पुराना हे । भागलपुरके (ईसा पूर्व ५मा शताब्दी) चम्पावतीके नामसे जानल जा हलै । ई ओह काल हलै जखनि गङ्गाके मैदानी क्षेत्रमे भारतीय सम्राटके वर्चस्‍व बढ़ैत जाइत हलै । अङ्ग १६ महाजनपदमे से एक हलै जेकर राजधानी चम्पावती हलै । अङ्ग महाजनपदके पुराना समयमे मलिनी, चम्‍पापुरी, चम्‍पा मलिनी, कला मलिनी आदि आदि नामसे जानल जा हलै ।

अथर्ववेदे अङ्ग महाजनपदके अपवित्र मानल जा हे, जखनिकि कर्ण पर्वे अङ्गके एक ऐसन प्रदेशके रूपमे जानल जा हलै जन्ने पत्‍नी आउ लैकनके बेचल जा हलै । ओहैँ दोसरा दन्ने महाभारतमे अङ्ग (चम्‍पा) के एक तीर्थस्‍थलके रूपमे पेश कैल गेलै हे । ई ग्रन्थके अनुसार अङ्ग राजवंशके संस्‍थापक राजकुमार अङ्ग हलन । जखनिकि रामयाणके अनुसार ई ओह स्‍थान हे जन्ने कामदेव अपन अङ्गके काटलन हल ।

भागलपुरमे समृद्ध संस्कृति आ परम्पराके एगो लम्बा विरासत है । प्राचीन नगर चम्पानगरी अपन रेशम उद्योग आ व्यापारला जानल जा है । ई नगर अपन त्योहार, कला, भोजन आ व्यापारमे समृद्ध है । ई क्षेत्रमे "आङ्गी" या "अङ्गिका" संस्कृतिके मानल जा है । ई बहुसांस्कृतिक समुदायोके घर है । अङ्ग, तत्पश्चात बङ्गाल आ अखनि बिहारके महत्वपूर्ण केन्द्रमे से एक होवेके नाते ई संस्कृति आ परम्परा सबके आत्मसात कैलकै हे, ओकर सम्मान कैलकै हे आउ ओकरा बढ़ावा देलकै हे आउ ई प्रकार अपन समृद्धिके सशक्त आ बनैले रखकै हे ।

  1. ↑ "Bhagalpur: The Silk City". Outlook India. 16 जून 2017. Retrieved 29 सितम्बर 2019.
  2. ↑ "Welcome to Bhagalpur Municipal Corporation(BMC)". bhagalpurnagarnigam.in. Retrieved 22 नवम्बर 2020.
  3. ↑ "Geographic coordinates of Bhagalpur, India. Latitude, longitude, and elevation above sea level of Bhagalpur". Dateandtime.info. Archived from the original on 11 मई 2018. Retrieved 7 मई 2016.
  4. ↑ "Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above" (PDF). भारतके महापञ्जीयक एवं जनगणना आयुक्तके कार्यालय. Archived (PDF) from the original on 17 अक्टुबर 2013. Retrieved 12 मई 2014.
  5. 1 2 "52nd REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA" (PDF). nclm.nic.in. अल्पसङ्ख्यक कार्य मन्त्रालय. Archived from the original (PDF) on 25 मई 2017. Retrieved 4 अक्टूबर 2019. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)
  6. ↑ Masica, Colin P. (9 सितम्बर 1993). The Indo-Aryan Languages (in अङ्ग्रेजी). कैम्ब्रिज विश्वविद्यालय प्रेस. p. 12. ISBN 978-0-521-29944-2.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  7. ↑ "BHAGALPUR Pin Code - 812001, Jagdishpur All Post Office Areas PIN Codes, Search BHAGALPUR Post Office Address". एबिपि. Retrieved 18 जुलाई 2022.