सामग्री पर जैथिन

भारतके आधिकारिक भाषा

विकिपीडिया से
सबसे अधिक बोले जायेवाला भाषाके अनुसार भारतके राज्य आउ केन्द्रशासितप्रदेश ।

भारतके कौनो राष्ट्रभाषा न हे । तैयो भारतके संविधानके अनुच्छेद ३४३ (१) मे बिशेसरूप से कहल गेलहे कि "सङ्घके अधिकारिकभाषा देवनागरी लिपिमे हिन्दी होतै । अधिकारिक उद्देश्यला प्रयोग करल जायेवाला सङ्ख्या भारतीय सङ्ख्याके अन्तर्राष्ट्रियरूप होतै । भारतीयसंसदमे कार्यवाही खाली हिन्दी या अङ्ग्रेजीमे आयोजित करल जा सकहे । अङ्ग्रेजीके प्रयोग अधिकारिक उद्देश्यला करल जा सकहे जैसेकि संसदीयकार्यवाही, न्यायपालिका, केन्द्र आउ राज्य सरकारके बीच सञ्चार आदि । राज्ज/क्षेत्रस्तर पर बिभिन्न अधिकारिकभाषा हे । भारतके भीतरके राज्यके बिधिके माध्यमसे अपन अधिकारिकभाषाके लागु करेके स्वतन्त्रता आउ अधिकार हे । अधिकारिक भाषाके अतिरिक्त संविधान २२ क्षेत्रीय भाषाके अनुसूचित भाषाके रूपमे मान्यता देहे, जेकरामे हिन्दियो हे किन्तु अङ्ग्रेजी न ।

भारतके अनुसूचित भाषाके सूची

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]

भारतके संविधानके अठमा अनुसूचीमे २२ अनुसूचितभाषाके सूची हे । नीचे देल तालिका भारतगणराज्यके २२ अनुसूचितभाषा (मई २००८ तक) के सूचीबद्ध करल हे । साथे-साथे ऊ क्षेत्रवन जने ऊ अधिकतर बोलल जाहे या राज्यके अधिकारिकभाषाके रूपमे प्रयोग करल जाहे । हालाँकि राज्यके अनुसूचितभाषा से अपन अधिकारिकभाषा चुनेके आवश्यकता न हे । सिन्धी कौनो राज्यमे अधिकारिक न हे, तैयो ई अठमा अनुसूचीमे सूचीबद्ध हे ।

क्रमसङ्ख्या भाषा[] अपन भाषामे उच्चारण
(अलगे हे त)
परिबार बक्ता
लाखमे (मिलियनमे) २०११
अधिकारिक मान्यता वाला राज्य अ॰मा॰स॰ ६३९ सङ्केत
असमियाओख़ोमिय़ाहिन्द-आर्य, पूरबी१५३ (15.3)असमas
उर्दू-हिन्द-आर्य, केन्द्रीय५०७ (50.7)आन्ध्रप्रदेस, उत्तरप्रदेस, जम्मू आउ कश्मीर, झारखण्ड, तेलङ्गाना, दिल्ली, पच्छिमबङ्गाल, बिहारur
ओड़िआ-हिन्द-आर्य, पूरबी३७५ (37.5)ओड़िसा, झारखण्ड, पच्छिमबङ्गालor
कन्नड-द्राबिड़ीय४३७ (43.7)कर्नाटकkn
कश्मीरीकॉशुर्हिन्द-आर्य, दार्दिक६८ (6.8)जम्मू आउ कश्मीरks
कोङ्कणीकोङ्कणीहिन्द-आर्य, दक्खिनी२२.५ (2.25)गोआgom
गुजराती-हिन्द-आर्य, पच्छिमी५५५ (55.5)गुजरात, दादरा आउ नगरहवेली आउ दमन आउ दीवgu
डोगरीडोग्रीहिन्द-आर्य, वायव्य२६ (2.6)जम्मू आउ कश्मीरdoi
तमिल्तमिऴ्द्राबिड़ीय६९० (69)तमिल्नाडु, पुदुच्चेरीta
१० तेलुगुतॆलुगुद्राबिड़ीय८११ (81.1)आन्ध्रप्रदेश, तेलङ्गाना, पुदुच्चेरीte
११ नेपाली-हिन्द-आर्य, उत्तरी२९ (2.9)पच्छिमबङ्गाल, सिक्किम्ne
१२ पञ्जाबी-हिन्द-आर्य, वायव्य३३१ (33.1)दिल्ली, पञ्जाब, पच्छिमबङ्गाल, हरियाणाpa
१३ बङ्गलाबङ्गलाहिन्द-आर्य, पूरबी९७२ (97.2)असम, झारखण्ड, त्रिपुरा, पच्छिमबङ्गालbn
१४ बोड़ो-तिब्बती-बर्मी१४.८ (1.48)असमbrx
१५ मणिपुरीमीतैतिब्बती-बर्मी१८ (1.8)मणिपुरmni
१६ मराठी-हिन्द-आर्य, दक्खिनी८३० (83)दादरा आउ नगरहवेली आउ दमन आउ दीव, गोआ, महाराष्ट्रmr
१७ मलयालमलयाळम्/मलयाळ-द्राबिड़ीय३४८ (34.8)केरल, पुदुच्चेरी, लक्षद्दीपml
१८ मैथिली-हिन्द-आर्य, पूरबी१३६ (13.6)झारखण्डmai
१९ संस्कृतसंस्कृतम्/संस्कृत-हिन्द-आर्य०.२ (0.02)उत्तराखण्ड, हिमाचलप्रदेशsa
२० सन्थालीसान्ताड़िआग्नेय७३ (7.3)झारखण्डsat
२१ सिन्धी-हिन्द-आर्य, वायव्य२७ (2.7)sd
२२ हिन्दी-हिन्द-आर्य, केन्द्रीय५२८० (528)अण्डमान निकोबार द्दीपसमूह, उत्तरप्रदेस, उत्तराखण्ड, गुजरात, छत्तीसगढ़, जम्मू आउ कश्मीर, झारखण्ड, दादरा आउ नगरहवेली आउ दमन आउ दीव, दिल्ली, पच्छिमबङ्गाल, बिहार, मध्यप्रदेश, राजस्थान, लद्दाख, हरियाणा, हिमाचलप्रदेशhi

प्रत्येक अधिकारिकभाषाके एगो अधिकारिक लिपि होवहे जेकर उपयोग अधिकारिक उद्देश्याला लिखेला करल जाहे ।

लिपिअनुसूचितभाषा
ओड़िआओड़िआ
ओल्-चिकीसन्थाली
कन्नड[]कन्नड
गुजराती लिपिगुजराती
गुरमुखीपञ्जाबी
तमिल्तमिल्
तेलुगु[]तेलुगु
देवनागरी[]कोङ्कणी[], डोगरी, नेपाली, बोड़ो, मराठी, मैथिली, संस्कृत, सिन्धी[], हिन्दी
फारसी-अरबीलिपिउर्दू, कश्मीरी[]
बङ्गला-असमियालिपिअसमिया, बङ्गला
मलयालम्मलयाल
मीतै[]मणिपुरी
  1. विविधता आउ बोलियो सम्मिलित हे
  2. 1 2 हालाङ्कि कन्नड आउ तेलुगु वर्णमालाके एकसाथे एके लिपि तेलुगु-कन्नड लिपि कहल जाहे, किन्तु ओखनी के अधिकारिक तौरपर अलगे-अलगे लिपिके रूपमे मान्यता देल जाहे ।
  3. ऊ भाषाला जे देवनागरीके प्रयोग मूलरूपसे न करहथिन, परिवर्धितदेवनागरी नामसे एगो विस्तारित संस्करण प्रस्तावित करल गेली हल ।
  4. यद्यपि देवनागरीके अधिकारिक लिपिला प्रचारित करल हे, रोमनलिपि मुखरूप से उपयोग करल जाहे ।
  5. हालाँकि सिन्धमे फारसी-अरबी अधिकारिक लिपि हे ।
  6. हालाङ्कि बिस्तारित-साहमुखी अधिकारिक आउ ब्यापकरूपसे प्रयोग करल जायेवाला लिपि हे, तैयो बिस्तारित-देवनागरीयोके अनुमति हे ।
  7. तैयो पूरुबीनागरी अखनीयो व्यापक प्रयोगमे हे ।