सामग्री पर जैथिन

भारतीय वायुसेना

विकिपीडिया से
भारतीय वायुसेना
स्थापना8 अक्तूबर 1932; 94 वर्ष पूर्व (1932-१०-08)
देश भारत
प्रकारवायुसेना
भूमिकाहवाई युद्ध
विशालता१,३९,५७६ सक्रिय सैनिक[१]
लगभग १९०५ से अधिक विमान[२][३]
के भागभारतीय सशस्‍त्र सेना
मुख्यालयनया दिल्ली
आदर्श वाक्यनभः स्पृशं दीप्तम् (संस्कृत)
(आकाशके स्पर्श करेवाला देदीप्यमान)[४][५]
गाढ़ा लील, हलका लील आउ उज्जर
    

    

    
वर्षगाँठवायुसेना दिवस: 8८ अक्टूबर[६]
युद्धके समय प्रयोग
जालस्थलindianairforce.nic.in
सेनापति
वायुसेनाध्यक्ष (सीएएस)एयर चीफ मार्शल राकेश कुमार सिंह भदौरिया, पीवीएसएम, एवीएसएम, वीएम, एडीसी
वायुसेनाके उपसेनापति (वीसीएएस)एयर मार्शल, पीवीएसएम, एवीएसएम, वीएम,[७]
प्रसिद्ध
सेनापति
वायुसेनाके मार्शल अर्जन सिंह
एयर चीफ मार्शल प्रताप चन्द्र लाल
एयर मार्शल सुब्रतो मुखर्जी
बिल्ला
प्रतीक
पदलपदक
फिन फ्लैशपङ्ख फ्लैश
प्रयुक्त वायुयान
आक्रमणजैगुआर, मिग-27, हार्पी
इलेक्ट्रानिक
युद्ध
A-50E/I, DRDO AEW&CS
लड़ाकूसुखोई-30 एमकेआइ, मिराज 2000, मिग-29, मिग-21, एचएएल तेजस, राफेल
हैलीकॉप्टरध्रुव, चेतक, चीता, एमआई-8, एमआई-17, एमआई-26, एमआइ-25/25, एचएएल लाइट कॉम्बैट हैलीकॉप्टर, एचएएल रुद्र
आवीक्षीसर्चर द्वितीय, हेरोन
प्रशिक्षकहॉक एमके 132, एचजेटी-16 किरण, पिलैटस सी-7 एमके द्वितीय
परिवहनसी-130 जे, सी-17 ग्लोबमास्टर तृतीय, आईएल-76, एन-32, एचएस 748, डू 228, बोइङ्ग 737, ईआरजे 145
टैङ्करआइएल-78 एमकेआइ

भारतीय वायुसेना भारतीय सशस्त्र सेनाके एक अङ्ग है जे वायु युद्ध, वायु सुरक्षा, एवं वायु चौकसीके महत्वपूर्ण काम देशला करहै । एकर स्थापना ८ अक्टूबर १९३२ के कैल गेलै हल ।[८] स्वतन्त्रता (१९५० मे पूर्ण गणतन्त्र घोषित होवे) से पूर्व एखरा रॉयल इण्डियन एयरफोर्स के नामसे जानल जा हलै आउ १९४५ के द्वितीय विश्वयुद्धमे ई महत्वपूर्ण भूमिका निभौलकै हल । स्वतन्त्रता (१९५० मे पूर्ण गणतन्त्र घोषित होवे) के पश्चात् एकरामेसे "रॉयल" शब्द हटाके खाली "इण्डियन एयरफोर्स" कर देल गेलै ।

स्वतन्त्रताके बादेसे भारतीय वायुसेना पड़ोसी देश पाकिस्तानके साथे चार युद्ध आउ चीनके साथे एक युद्धमे अपना योगदान दे चुकलै हे । अखनी तक ई ढेर बड़ मिशनके अञ्जाम देलकै हे जेकरामे आपरेशन विजय - गोवाके अधिग्रहण, आपरेशन मेघदूत, आपरेशन कैक्टस आउ आपरेशन पुमलाई शामिल है । ऐसन ढेर विवादके इलावा भारतीय वायुसेना संयुक्तराष्ट्रके शान्ति मिशनोके सक्रिय भाग रहलै हे । भारतके राष्ट्रपति भारतीय वायु सेनाके कमाण्डर इन चीफके रूपमे कार्य करहै । वायु सेनाध्यक्ष, एयर चीफ मार्शल (ACM), एक चार सितारा कमाण्डर है आउ वायुसेनाके नेतृत्व करहै । भारतीय वायु सेनामे कौनो समय एकसे अधिक एयर चीफ मार्शल सेवामे कहियो न होवै । एकर मुख्यालय नवदिल्लीमे स्थित है एवं २००६ के आँकड़ाके अनुसार एकरामे कुल मिलाकर १,७०,००० जवान एवं १,३५० लड़ाकू विमान है जे एकरा दुनियाके चौथा सबसे बड़ वायुसेना होवेके दर्जा देयावहै ।[९]

  1. ↑ "Archived copy" [पुरालेखित प्रति]. Archived from the original on 27 दिसम्बर 2017. Retrieved 28 दिसंबर 2017. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help)CS1 maint: archived copy as title (link)
  2. ↑ World Air Forces 2023. Flight International. p. 20.
  3. ↑ en:International Institute for Strategic Studies [रणनीतिक अध्ययन लागि अन्तर्राष्ट्रिय संस्था]: The Military Balance 2014, p.245
  4. ↑ "The IAF Motto". Webmaster IAF – Air Headquarters. Archived from the original on 10 अप्रैल 2009. Retrieved 7 अप्रैल 2009.
  5. ↑ "भारतीय वायुसेना के आदर्श वाक्य". भारतीय वायुसेना. Archived from the original on 19 नवंबर 2018. Retrieved १८ नवम्बर २०१८. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= and |archive-date= (help)
  6. ↑ "A Mother in India: 8th October" [भारत में एक माँ: ८ अक्टूबर] (in अङ्ग्रेजी). 22 अक्टूबर 2007. Archived from the original on 6 दिसम्बर 2010. Retrieved 18 नवम्बर 2018. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  7. ↑ "Air Marshal Anil Khosla PVSM AVSM VM took over as Vice Chief of Air Staff". pib.nic.in. Archived from the original on 2 अक्तूबर 2018. Retrieved 2 अक्टूबर 2018. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= and |archive-date= (help)
  8. ↑ "Indian Air Force Day [Hindi]: गीता में छुपा है भारतीय वायुसेना का आदर्श वाक्य". SA News Channel (in American English). 2021-10-08. Retrieved 2021-10-08.
  9. ↑ "शक्ति - आधिकारिक वेबसाइट". Archived from the original on 21 मार्च 2008. Retrieved 2 अप्रैल 2008.