सामग्री पर जैथिन

भौतिक परिवर्तन

विकिपीडिया से
वाष्पमे परिवर्तित होवैत जल

भौतिक परिवर्तन के संकल्पना रासायनिक परिवर्तनके सङ्कल्पनासे भेद स्पष्ट करेलै कैल गेलहे । भौतिक परिवर्तनके अन्तर्गत ऊसभ परिवर्तन आवहे जेकरामे पदार्थके रासायनिक प्रकृति अथवा रासायनिक पहचानमे कौनो परिवर्तन न होवहे, जैसे - कौनो बर्तन पर पानी डालके निचेसे ताप देवे त पानी वाष्पमे बदल जाहे यदि ऊ बर्तनके ऊपरे झक्कना रखे त ऊ वाष्प पुनः जलमे परिवर्तित हो जाहे, ई एक प्रकारके भौतिक परिवर्तन हे । एकर विपरीत रासायनिक परिवर्तन होवेके दशामे पदार्थके संरचना बदल जाहे - एक या अधिक पदार्थ मिलके या टूटके नया पदार्थ बनावहे । ओकर गुण आउ वैशिष्ट्ये बदल जाहे, जैसे चौरसे वाष्प बनल ।

मोमबत्ती

कखनियो कखनियो रसायनिक परिवर्तन आउ भौतिक परिवर्तन एके साथे देखल जाहे, जैसे- मोमबत्तीके जले पर मोम ठोस अवस्थासे गैसीय अवस्थामे परिवर्तित हो जाहे, ई एगो रसायनिक परिवर्तन हे, किन्तु यदि ऊ मोमके कौनो बर्तनमे डालके नीचेसे ताप देल जाये त ऊ बर्तनमे पिघल जाहे आउ कुछ समय बाद ऊ पुनः अपन मूल स्वरूपमे आ जाहे, ई एगो भौतिक परिवर्तन हे ।

कखनियो-कखनियो ई कहल कठिन होवहे कि परिवर्तन भौतिक हे या रासायनिक । उदाहरणला कौनो लवणके पानीमे घोरेपर ऊ लवणके रासायनिक बन्धन टूट जाहे; तैयो एकरा प्रायः भौतिक परिवर्तने कहल जाहे । कुछ लोग कहहथ कि रासायनिक परिवर्तनमे परमाणुके पुनर्व्यवस्था होवहे, किन्तु बड्डीमनी भौतिक परिवर्तनोमे परमाणुके पुनःव्यवस्था देखेला भेटहे । हियाँ तक कि बड्डीमनी रासायनिक परिवर्तन व्युत्क्रमणीय न हे जखनिकि बड्डीमनी भौतिक परिवर्तन व्युत्क्रमणीय हे ।

भौतिक परिवर्तनके कुछ उदाहरण

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
  • भौतिक अवस्थाके परिवर्तन - जैसे जलसे बरफ बनल या जलसे वाष्प बनल
  • तौलियामे पानीके सूखल
  • कागजके टुकड़ाके फाड़ल
  • ताम्बाके खिँचके ओकरासे पतरा ताड़ निकालल
  • लकड़ी या कौनो अन्य चीजके काटल