मिश्रधातु

दु अथवा अधिक धात्विक तत्वके आंशिक वा पूर्ण ठोस-विलयनके मिश्रधातु कहल जाहे । इस्पात एगो मिश्र धातु हे । प्रायः मिश्रधातुके गुण ऊ मिश्रधातुके बनावेवाला सङ्घटकके गुणसे भिन्न होवहे । इस्पात, लोहाके अपेक्षा अधिक बरियार होवहे । काँसा, पीतल, टाँका (सोल्डर) आदि मिश्रधातु हे ।
महत्वपूर्ण मिश्रितधातु एवं उनखर सङ्घटक
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
- मिश्रितधातु ———– सङ्घटक
1. पीतल - ताम्बा (75 प्रतिशत) + जस्ता (25 प्रतिशत)
2. घण्टा धातु (Bell metal) - ताम्बा (75 प्रतिशत) + टिन (25 प्रतिशत)
3. काँसा - ताम्बा (75 प्रतिशत) + टिन (25 प्रतिशत)
4. जर्मन सिल्वर - ताम्बा (50 प्रतिशत) + जस्ता (25 प्रतिशत) + निकेल (25 प्रतिशत)
5. एल्युमीनियम काँसा- ताम्बा (50 प्रतिशत) एल्युमीनियम (40 प्रतिशत) + लोहा (10 प्रतिशत)
6. गन मेटल - ताम्बा (88 प्रतिशत) + जस्ता (2 प्रतिशत) + टिन (१० प्रतिशत)
7. टाइप (प्रिटिङ्ग) मेटल लेड (60 प्रतिशत) + एण्टीमनी (30 प्रतिशत) + टिन (10 प्रतिशत)
8. स्टेनलेस स्टील - लोहा + क्रोमियम + निकेल
9. हिण्डालियम - एल्युमीनियम (91 प्रतिशत) + मैग्नीसियम (9 प्रतिशत)
10. डेल्टा धातु - ताम्बा (55 प्रतिशत) + जस्ता (41 प्रतिशत) + लोहा (4 प्रतिशत)
11. डच मेटल - ताम्बा (80 प्रतिशत) + जस्ता (20 प्रतिशत)
12. मोनल धातु - ताम्बा (27 प्रतिशत) + निकिल (70 प्रतिशत) + लोहा (3 प्रतिशत)
13. टाँका (solder) - टिन (67 प्रतिशत) + सीसा (33 प्रतिशत)
14. बुड्स धातु - बिस्मथ (33.5 प्रतिशत) + सीसा (33 प्रतिशत) + टिन (19 प्रतिशत) + कैडमियम (14.5 प्रतिशत)
15. कान्स्टैटन - ताम्बा (60 प्रतिशत) + निकिल (40 प्रतिशत)
16. मुट्ज धातु - ताम्बा (60 प्रतिशत) + जस्ता (40 प्रतिशत)