मीटर
स्वरूप
| मापन प्रणाली | एसआइ मूल इकाई |
| परिमाण | लम्बाई |
| सङ्केताक्षर | m[१] |
| 1 m[२] निम्न मात्रकमे... | समतुल्य होवहे... |
| एसआइ इकाई | 1000 मिमी 0.001 किमी |
| इम्पीरियल/संयुक्तराज्य इकाई | ≈ 1.093613889 यार्ड |
| समुद्री इकाई | ≈ 0.00053996 nmi |

मान (या मीटर) लम्बाईके नाप/मापके इकाई हे । ई अन्तर्राष्ट्रिय इकाई प्रणालीमे एवं मात्रक प्रणालियोमे लम्बाईके मापनके एसआइ मूल इकाई हे । एकर प्रयोग विश्वव्यापी स्तर पर वैज्ञानिक आउ सामान्य प्रयोगला होवहे । ऐतिहासिक रूपसे मानके फ्रान्सीसी विज्ञान अकादमी परिभाषित कैलक हल । ई परिभाषा हल -
| “ | महातु-घनातु बार पर लगल दु निशानके बीचके दूरी, जे कि पृथ्वीके भूमध्य रेखासे उत्तरी ध्रुव तकके पेरिससे होकस लघुतम दूरीके 1⁄10 000 000 भाग हे । | „ |
वर्तमानमे भार एवं माप पर अन्तर्राष्ट्रिय ब्यूरो द्वारा परिभाषित हे -
| “ | प्रकाश द्वारा परम निर्वातमे एक सेकेण्डके 1⁄299 792 458मा भागमे तय कैल गेल दूरी । | „ |
मान हेतु चिन्ह हे m (बड़ अक्षरमे M कदापि नै) । मानके दशमलव गुणक आउ उप-गुणक, जैसे सहस्रमान (१००० मान) आउ शतिमान (1⁄100 मान), के एसआइ उपसर्ग जोड़के लिखल जाहे ।
मानके एसआइ उपसर्गीय रूप
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]प्रायः एसआइ उपसर्गके प्रयोग मानके दशमलव गुणक आउ उपगुणकला होवहे । एकरा निम्न सारणीमे देखावल गेलहे -
| उपगुणक | गुणक | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| मान | चिह्न | नाम | मान | चिह्न | नाम | |
| 10–1 m | dm | दशिमान | 101 m | dam | दशमान | |
| 10–2 m | cm | शतिमान | 102 m | hm | शतमान | |
| 10–3 m | mm | सहस्रिमान | 103 m | km | सहस्रमान | |
| 10–6 m | µm | प्रयुतिमान | 106 m | Mm | प्रयुतमान | |
| 10–9 m | nm | व्यब्जमान | 109 m | Gm | अब्जमान | |
| 10–12 m | pm | विशङ्खमान | 1012 m | Tm | शङ्खमान | |
| 10–15 m | fm | विपतिमान | 1015 m | Pm | पतिमान | |
| 10–18 m | am | एट्टोमान | 1018 m | Em | एक्समान | |
| 10–21 m | zm | जेप्टोमान | 1021 m | Zm | जेट्टमान | |
| 10–24 m | ym | योक्टोमान | 1024 m | Ym | योट्टमान | |
| सामान्य उपसर्ग सहित इकाई स्थूलाक्षर मे दर्शित हे ।[३] | ||||||
अन्य इकाईमे तुलनात्मक रूप
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]| मात्रक इकाई गैर-एसआइ इकाईमे व्यक्त |
Non-SI unit मात्रक इकाईमे व्यक्त | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 मान | ≡ | 10−4 | mil | 1 स्वीडिश mil | ≡ | 104 | मान | ||
| 1 मान | ≡ | 39.3701 | इञ्च | 1 इञ्च | ≡ | 0.0254 | मान | ||
| 1 शतिमान | ≡ | 0.393701 | इञ्च | 1 इञ्च | ≡ | 2.54 | शतिमान | ||
| 1 सहस्रिमान | ≡ | 0.0393701 | इञ्च | 1 इञ्च | ≡ | 25.4 | सहस्रिमान | ||
| 1 मान | ≡ | 1×1010 | आङ्ग्स्ट्राम | 1 आङ्ग्स्ट्राम | ≡ | 1×10-10 ||मान | |||
| 1 व्यब्जमान | ≡ | 10 | आङ्ग्स्ट्राम | 1 आङ्ग्स्ट्राम | ≡ | 100 | विशङ्खमान | ||
ई सारणीमे 'इञ्च' अर्थात् अन्तर्राष्ट्रीय इञ्च हे ।
इहो देखी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- मीटरी प्रणाली
- अन्तर्राष्ट्रिय इकाई प्रणाली
- कन्वेन्शन ड्यू मेत्रे
- एसआइ उपसर्ग
- इकाईके अन्तरण - अन्य इकाईसे तुलना लागि
- महत्ताके क्रम (लम्बाई)
- प्रकाशके गति
- माप विद्या
- आइएसओ १ – लम्बाई मापन हेतु, मानक सन्दर्भ तापमान
सन्दर्भ
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- Bureau International des Poids et Mesures. The BIPM and the evolution of the definition of the metre. Retrieved 2006 June 3.
- ———. Resolutions of the CGPM. Retrieved 2006 June 3.
- Penzes, William B. at the U.S. National Institute of Standards and Technology Precision Engineering Division (2005 December 29). Time Line for the Definition of the Meter. Retrieved 2006 June 3.
- U.S. National Institute of Standards and Technology (October 2000). The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty: International System of Units (SI):
- SI base units. Retrieved 2006 June 3.
- Definitions of the SI base units. Retrieved 2006 June 3.
- Historical context of the SI: meter. Retrieved 2006 June 3.
- Peter Mohr CODATA presentation October 2006
- CODATA recommendations 2006
टिप्पणी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- ↑ "SI base units". नेशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ स्टेण्डर्ड्स एण्ड टेक्नोलोजी. अभिगमन तिथि 23 मई 2020.
- ↑ "SI base units". नेशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ स्टेण्डर्ड्स एण्ड टेक्नोलोजी. अभिगमन तिथि 23 मई 2020.
- ↑ अन्तर्राष्ट्रिय आउ अमेरिकी दुनो वर्तनीके बहुवचन रूप पर एक दसलाख संयुक्त गूगल हिट्सके कटऑफ बिन्दु पर आधारित । मोटा कैल गेल मान कुल मिलाके 36.6 और 514 लाख हिट्स लौटाएल । हालाँकि माइक्रोमीटरो छोट दूरीके मापेके एक उपकरण हे, सितम्बर 2007 मे एक खोजमे माइक्रोमीटरके दुनो रूप पर चालिस लाखसे जादे हिट्स भेटल । एकर तुलनामे मीटरके सबसे आम उपसर्ग रूप, जे कटऑफ सीमा तक नै पहुँचल—डेसीमीटर—कुल मिलाके केवल 3,22,000 हिट्से दे पौलक, जखनिकि एकर प्रयोग अक्सर लीटरके आयतनके बुझेला कैल जाहे ।
बाहरी कड़ी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- National Research Council of Canada: Optical frequency - maintaining the metre
- Length—Evolution from Measurement Standard to a Fundamental Constant at U.S. NIST
- The History of the Meter By Tibo Qorl (Translated by Sibille Rouzaud)
- NIST:Definition of the meter and c