युक्लिड

युक्लिड (Euclid; ३०० ईसा पूर्व) वा उकलैदिस[१], प्राचीनयूनानके एक गणितज्ञ हलन । उनका "ज्यामितिके जनक" कहल जाहे । उनखर एलिमेण्ट्स (Elements) नामक पुस्तक गणितके इतिहासमे सफलतं पुस्तक हे । ई पुस्तकमे कुछ गिनल-चुनल स्वयंसिद्ध (axioms) के आधार पर ज्यामितिके बड्डीमनी सिद्धान्त निष्पादित (deduce) कैल गेल हे । इनखे नाम पर ई तरहके ज्यामितिके नाम युक्लिडीय ज्यामिति पड़ल । हजारो वर्ष बादो गणितीय प्रमेयके सिद्ध करेके युक्लिडके विधि सम्पूर्ण गणितके रीढ़ बनल हे ।
यूक्लिड शाङ्कव, गोलीय ज्यामिति आउ सम्भवतः द्विघातीय तलो पर पुस्तक लिखलन ।
परिचय
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
युक्लिड यूनानी गणितज्ञ हलन, जे ईसासे लगभग ३२५ वर्ष पूर्व भेलन हल । ऐसन कहल जा हे कि प्लेटो (Plato) के शिष्येसे एथेन्समे इनका अपन प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त कैलन हल । ई टोलेमी प्रथम (Ptolemy 1) के, जे ईसासे ३०६ वर्ष पूर्वसे २८३ वर्ष पूर्व तक राज्य कैलन हल, समकालीन हलन । युक्लिड एलेक्जेण्ड्रियामे एक पाठशाला स्थापित कैलन हल । एकर अतिरिक्त युक्लिडके विषयमे कुछ पता नै चलै । कुछ लोग इनका गलतीसे मेगारा (Megara) के युक्लिड बुझहलन, जे (Plato) के समकालीन हलन, किन्तु ई उनखप भ्रम हल, जेकरा एक लेखक १५७२ ई० मे दूर कैलन ।
इहो देखी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]बाहरी कड़ी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- Towards Equity in Mathematics Education 1 : Good-Bye Euclid! (चन्द्रकान्त राजू)
- Euclid Biography in Hindi (युक्लिडके जीवन)