रासायनिक अभियान्त्रिकी

रासायनिक अभियान्त्रिकी रसायन विज्ञान, भौतिक शास्त्र, अर्थशास्त्र इत्यादि आउ ओकरके सिद्धान्तके औद्योगिक प्रयोगमे प्रयुक्त करावेवाला विज्ञान वा व्यवसाय हे । एकर मुख्यभाग प्रक्रम अभियान्त्रिकी (Process engineering) कहला हे, जेकरामे भारीमात्रामे निर्मित रसायनके औद्योगिक स्तर पर सहज बिधिसे बनावेके अध्ययन कैल जा हे । किन्तु आज रासायनिक अभियान्त्रिकी मात्र एकरे तक सीमित नै हे । आज रासायनिक अभियन्ता जैवप्रौद्योगिकी (अनुवांशिकता, किण्वन आदि) विषय पर काम आउ शोध करहथ आउ विमान, अन्तरिक्ष यान, खाद्य पदार्थ, जैवमेडिकल संयन्त्र, सिलिकन तकनीकी. नैनोप्रौद्योगिक, इलेक्ट्रोनिक्स वगैरहके क्षेत्रमे नया आउ उच्चकोटिके पदार्थके निर्माणो सहज बिधिसे करहथ ।
प्रयोग
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
रासायनिक अभियान्त्रिकी अनेकानेक प्रकारके उत्पादके निर्माणमे प्रयुक्त होवहे । अकार्बनिक एवं कार्बनिक रसायनके निर्माण कैल, सिरामिक्स, ईन्धन, शैल-रसायन (Petrochemicals), कृषिरसायन (Agrochemicals) (उदाहरणके रूपमे उर्वरक, कीटनाशक, घासफूसनाशक), प्लास्टिक एवम् एलास्टोमर, विस्फोटक, डिटर्जेण्ट एवं डिटर्जेण्ट उत्पाद (जैसे साबुन, शैम्पू, सफाईमे प्रयुक्त द्रव आदि]], इत्र, फ्लेवर, एवं औषधि आदिके निर्माण रसायन अभियान्त्रिकीके प्रमुख अनुप्रयोग हे ।
रसायन अभियान्त्रिकीसे सम्बन्धित विषय हे - काष्ठ प्रसंस्करण (wood processing), खाद्य प्रसंस्करण (food processing), पर्यावरण तकनीकी (Environmental technology) एवं शिलारस (Petroleum), काँच, पेण्ट, साटेवाला पदार्थ आदि ।
इहो देखी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]बाहरी कड़ी
[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]- People, pipes and processes: a short history of chemical engineering and the ... (गूगल पुस्तक ; लेखक - D. C. Freshwater, Institution of Chemical Engineers (Great Britain))
- रसायन अभियान्त्रिकीके इतिहास (अङ्ग्रेजी)
- The Chemical Engineer Resource Site
- Chemical Engineers' Resource Page
- myChemE Chemical Engineering Portal
- Chemical Engineering Information Exchange