सामग्री पर जैथिन

रासायनिक यौगिक

विकिपीडिया से
शुद्ध जल (H2O) रासायनिक यौगिकके एगो उदाहरण हे । अणुके गेन्दा-आउ-छड़ी मॉडल दु भाग हाइड्रोजन (उज्जर) आउ एक भाग आक्सीजन (लाल) के स्थानिक सङ्गठनके दर्शावहे ।

जखनि भिन्न तत्त्वके दु अथवा दुसे अधिक परमाणु एगो निश्चित अनुपातमे संयोजित होवहे, तखनि रासायनिक यौगिक के एक अणु प्राप्त होवहे । कौनो रासायनिक यौगिकके घटकके भौतिक विधि द्वारा सरल पदार्थमे पृथक न कैल जा सकहे । ओकरा पृथक करेला रासायनिक विधिके प्रयोग करे पड़हे । जल, अमोनिया, कार्बन डाइआक्साइड, शर्करा आदि यौगिकके कुछ उदाहरण हे ।

ई यौगिक कार्बन द्वारा बनल होवहे । एहिसे कार्बनके यौगिकके कार्बनिक यौगिकके रूपमे मानल जाहे । जादेसे जादे कार्बनिक यौगिकमे हाइड्रोजन, आक्सीजन आउ एकर साथे-साथे विभिन्न प्रकारके तत्व पाएल जाहे । कार्बन यौगिक सदैव सहसंयोजी आबन्ध द्वारा बनहे ।

कार्बनिक यौगिकके पिघले अथवा उबले समय बड्डी कम रहहे, एहिसे इनखर गलनाङ्क एवं क्वथनाङ्क कमे रहहे । यदि कार्बनिक यौगिकके विद्युत चालकताके सम्बन्धमे कहल जाये त कार्बनिक यौगिक जादेसे जादे विद्युतके कुचालक होवहे । ई यौगिक सभ प्रकारके जीवित प्राणीमे पाएल जाहे आउ मृत्युपरान्त इनखर जैविक निम्नन एवं रसायनिक विघटन होवे लगहे । एहीसे कृत्रिम विधि द्वारा एकरा निकालल जा सकहे ।

एकरा आमतौर पर रासायनिक यौगिक कहल जाहे । जेकरामे कार्बन न पाएल जाहे । जेकर कारण कार्बन आबन्धके अभाव होवहे ।

बुनियादी आक्साइड- एकर बनेके प्रारम्भ, जखनि धातु आक्सीजनके साथे संयुक्त हो जाहे । ई सवभाविक एवं औधोगिक रूपसे बन सकहे । हाइड्रोआक्साइडके प्राप्त करेला पानीके आक्साइडसे जोड़ल जाहे ।

एसिड आक्साइड एंव एनहाइड्रिड: गैर धात्विक तत्वके साथे आक्सीजनके मिलेपर जे परिणाम प्राप्त होवहे, ऊ एसिड आक्साइडके अन्तर्गत आवहे । जखनि हाइड्राइड बनावेके बात आवहे त कुछ धात्विक तत्वके साथे हाइड्रोजन जोड़ल जाहे । जेकरा जोड़ेके बाद हाइड्राइड प्राप्त होवहे ।

एसिड: एकर अणु हाइड्रोजनसे आरम्भ होवहे । एकरो निम्न प्रकारसे विभाजन कैल जा सकहे-

हाइड्रोजन आउ अन्य प्रकारके धातुसे बने हाइड्रैसिड्स, आउ आक्सीकाइड्स जे तैयार होवहे ऊ एक हाइड्राजाइड प्लस आक्सीजन होवहे ।