सामग्री पर जैथिन

श्रीनगर

विकिपीडिया से
श्रीनगर
𑆯𑇀𑆫𑆵𑆤𑆓𑆫  • श्रीनगर  • سِریٖنَگَر
नगर
श्रीनगर जम्मू आउ कश्मीरपर अवस्थित
श्रीनगर
श्रीनगर
श्रीनगर (जम्मू आउ कश्मीर)
श्रीनगर भारतपर अवस्थित
श्रीनगर
श्रीनगर
श्रीनगर (भारत)
निर्देशाङ्क: 34°5′24″N 74°47′24″E / 34.09000°N 74.79000°E / 34.09000; 74.79000
देश भारत
केन्द्रशासितप्रदेशजम्मू आउ कश्मीर
जिलाश्रीनगर
नामस्रोतलक्ष्मी या सूर्य
सरकार
 • प्रकारनगरनिगम
 • अङ्गश्रीनगर नगरनिगम
 • नगर आयुक्तउवैस अहमद राणा
क्षेत्रफल
 • नगर294 किमी2 (114 वर्ग मील)
 • महानगर766 किमी2 (296 वर्ग मील)
उन्नतांश
1,585 मी (5,200 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2011)
 • नगर११,८०,५७०
 • क्रम३७मा
 • घनत्वLua error in घटक:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (Lua error in घटक:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).)
 • महानगर
१२,७३,३१२
 • महानगरीय पद
३८मा
वासिन्दाश्रीनगरी
भाषा
 • आधिकारिककश्मीरी, उर्दू, हिन्दी, डोगरी, अङ्ग्रेजी[५][६]
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भामास)
पिनकोड
190001
दूरभाष कोड0194
वाहन पञ्जीकरणJK 01
लिङ्गानुपात८८८ ♀/ १००० ♂
साक्षरता६९.१५%
दिल्लीसे दूरी876 किलोमीटरs (544 मील) पश्चिमोत्तर
मुम्बईसे दूरी2,275 किलोमीटरs (1,414 मील) पूर्वोत्तर (भूमि)
जलवायुCfa
वर्षण710 मिलीमीटरs (28 इञ्च)
औसत ग्रीष्म तापमान23.3 °से (73.9 °फा)
औसत शीत तापमान3.2 °से (37.8 °फा)
जालस्थलsrinagar.nic.in

श्रीनगर (कश्मीरी: 𑆯𑇀𑆫𑆵𑆤𑆓𑆫 / سِریٖنَگَر, श्रीनगर) भारतके जम्मू आउ कश्मीर प्रदेशके सबसे बड़का नगर आउ ग्रीष्मकालीन राजधानी हे । ई कश्मीर घाटीमे झेलम नदीके किनारे बसल हे, जे सिन्धुनदीके एगो प्रमुख उपनदी हे । प्रसिद्ध डल झील आउ आञ्चारो झील नगर-भूगोलके महत्वपूर्ण भाग हे । कश्मीर घाटीके मध्यमे बसल ई नगर भारतके प्रमुख पर्यटन स्थलमे से एक हे । दसलाखसे बेसी जनसङ्ख्या रखेबाला ई भारत के उत्तरतम नगर हे । श्रीनगर अपने उद्यान आउ प्राकृतिक वातावरणला जानल जाहे आउ हियाँके कश्मीर शाल आउ मेवा देशभरमे प्रसिद्ध हे ।[७][८][९][१०]

श्रीनगर विभिन्न मन्दिर आउ मस्जिदला विशेष रूपसे प्रसिद्ध हे । १७०० मीटर ऊँचाई पर बसल श्रीनगर विशेष रूपसे झील आउ हाउसबोटला जानल जा हे । एकर इलावा श्रीनगर परम्परागत कश्मीरी हस्तशिल्प आउ सूखल मेवोला विश्व प्रसिद्ध हे । श्रीनगरके इतिहास बड़ी पुरान हे । मानल जा हे कि ई जगहके स्थापना सम्राट अशोक मौर्य कैलन हल । ई जिलाके चारो दन्ने पाँच अन्य जिला स्थित हे । श्रीनगर जिला कारगिलके उत्तर, पुलवामाके दक्षिण, बडगामके उत्तर-पश्चिमके बगलमे स्थित हे । श्रीनगर प्रदेशके ग्रीष्मकालीन राजधानी हे । ई नगर आउ ओकर आसपासके क्षेत्र एक जमानामे दुनियाके सबसे सुन्दर पर्यटन स्थल मानल जा हलै - जैसे डल झील, शालिमार आउ निशात बाग, गुलमर्ग, पहलगाम, चश्माशाही, आदि । एहाँ हिन्दी सिनेमाके ढेर फिलिमके शूटिङ्ग होवकरहलै । श्रीनगरके हजरतबल मस्जिदमे मानल जा हे कि ओहाँ हजरत मुहम्मदके दाढ़ीके एक केश रखल हे । श्रीनगरेमे शङ्कराचार्य पर्वत हे जन्ने विख्यात हिन्दु धर्मसुधारक आउ अद्वैत वेदान्तके प्रतिपादक आदि शङ्कराचार्य सर्वज्ञानपीठके आसन पर विराजमान भेल हलन । डल झील आउ झेलम नदी (संस्कृत: वितस्ता, कश्मीरी: व्यथ) मे आवे जावे, घूमे आउ बजार आउ खरीददारीके जरिया विशेष तौरपर शिकारा नामके नाव हे । कमलके फूलसे सजल रहेवाला डल झील पर ढेर सुन्दर नाव पर तैरैत घरो हे जेकरा हाउसबोट कहल जा हे । इतिहासकार मानहथिन कि श्रीनगर मौर्य सम्राट अशोक द्वारा बसावल गेलै हल ।[उद्धरण चाही]

डल झीलमे एक शिकारा

श्रीनगरसे कुछ दूर एक बहुत पुराना मार्तण्ड (सूर्य) मन्दिर हे । कुछ आउ दूर अनन्तनाग जिलामे शिवके समर्पित अमरनाथके गुफा हे जन्ने हजारो तीर्थयात्री जाहथिन । श्रीनगरसे तीस किलोमीटर दूर मुस्लिम सूफी सन्त शेख नूरुद्दिन वलीके दरगाह चरार-ए-शरीफ हे, जेकरा कुछ वर्ष पहिले इस्लामी आतङ्कवादिये जरा देलकै हल, पर बादमे एकर वापिस मरम्मत भेलै ।

  1. ↑ "Srinagar City". kvksrinagar.org. Retrieved 27 फरवरी 2021.
  2. ↑ "Srinagar Updates". द ट्रिब्यून. 27 जुलाई 2017. Retrieved 27 फरवरी 2021.
  3. ↑ "Srinagar Metropolitan Region" (PDF). sdasrinagar.com. Retrieved 27 February 2021.
  4. ↑ "Srinagar Master Plan". crosstownnews.in. 21 फरवरी 2019. Retrieved 27 फरवरी 2021.
  5. ↑ "The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020" (PDF). भारतके राजपत्र. 27 सितम्बर 2020. Retrieved 27 सितम्बर 2020.
  6. ↑ "Parliament passes JK Official Languages Bill, 2020". राइजिङ्ग कश्मीर. 23 सितम्बर 2020. Archived from the original on 24 सितम्बर 2020. Retrieved 23 सितम्बर 2020.
  7. ↑ कौल, श्याम; कचरु, ओंकार, eds. (1998). Jammu, Kashmir, Ladakh: ringside views. नई दिल्ली: अटलांटिक पब्लिशर्स. ISBN 978-81-85495-51-4.
  8. ↑ "District Census Handbook, Jammu & Kashmir
    Archived २०१६-०५-१२ at the वेबैक मशीन," M. H. Kamili, Superintendent of Census Operations, Jammu and Kashmir, Government of India
  9. ↑ "Restoration of Panchayats in Jammu and Kashmir," Joya Roy (Editor), Institute of Social Sciences, New Delhi, India, 1999
  10. ↑ हबिबुल्ला, वजाहत; आहुजा, मनोज, eds. (2005). Computerisation of land records. Land reforms in India. नई दिल्ली: सैग पब्लिशर्स. ISBN 978-81-321-0349-3.