सामग्री पर जैथिन

हिमालय

विकिपीडिया से
हिमालय
उत्तरी भागसे सगरमाथा
उच्चतम बिन्दु
शिखरसगरमाथा
नेपाल आउ चीन
ऊँचाईLua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).
माप आउ विस्तार
लम्बाईLua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).
तिब्बती पठारके उत्तर-उत्तरपश्चिमसे देखल सगरमाथा आउ आसपासके चोटी । चार आठ-हजार ऊँचा शिखर देखल जा सकहे, मकालू (८,४६२ मीटर), सगरमाथा (८,८४८ मीटर), चो ओयू (८,२०१ मीटर) आउ ल्होत्से (८,५१६ मीटर) ।
देश

हिमालय दक्खिन एसियामे स्थित एगो प्राचीन पर्बत शृङ्खला हे । हिमालयके पर्बतराजो कहल जाहे जेकर अर्थ हे पर्बतके राजा । कालिदास त हिमालयके पृथ्वीके मानदण्ड मानहथ । हिमालयके पर्बत श्रङ्खला शिवालिक कहलाहे । सदियोँसे हिमालयके गुफामे ऋषि-मुनिके वास रहलहे आउ ऊ एने समाधिस्थ होके तपस्या करहथ । हिमालय आध्यात्मचेतनाके ध्रुव केन्द्र हे । उत्तराखण्डके श्रेय जाहे ई "हिमालयानां नगाधिराजः पर्वतः" के हृदय कहलायेके । ईश्वर अपन सब ऐश्वर्य-सुन्दरता सङ्ग ओहाँ बिद्यमान हथ ।

हिमालय एगो पर्वत तन्त्र हे जे भारतीय उपमहाद्वीपके मध्य एसिया आउ तिब्बतसे अलगे करहे । ई पर्वत तन्त्र मुख्यरूपसे तीन समानान्तर श्रेणी- महान् हिमालय, मध्य हिमालय आउ शिवालिकसे मिलके बनल हे जे पच्छिमसे पूरुबदन्ने एगो चापके आकृतिमे लगभग २५०० कि॰मी॰ के लम्बाईमे फैलल हे ।[] ई चापके उभार दक्खिनदन्ने मने उत्तरी भारतके मैदान दन्ने हे आउ केन्द्र तिब्बतके पठार दन्ने हे । ई तीनो मुख्य श्रेणीके अतिरिक्त चौथा आउ सबसे उत्तरी श्रेणीके परा हिमालय या ट्रान्स हिमालय कहल जाहे जेकरामे कराकोरम आउ कैलाश श्रेणी शामिल हे । हिमालय पर्वत ७ देशके सीमामे फैलल हे । ईसभ देश हे - पाकिस्थान, अफगानिस्थान, भारत, नेपाल, भूटान, चीन आउ म्यान्मार

अन्तरिक्षसे लेल गेल हिमालयके चित्र

संसारके अधिकांश ऊँच पर्वत चोटी हिमालयेमे स्थित हे । विश्वके १०० सर्वोच्च शिखरमे हिमालयके अनेक चोटी हे । विश्वके सर्वोच्च शिखर माउण्ट एवरेस्ट हिमालयेके एगो शिखर हे । हिमालयमे १०० से अधिक पर्वत शिखर हे जे ८८४८.८६ मीटरसे ऊँचा हे । हिमालयके कुछ प्रमुख शिखरमे सबसे महत्वपूर्ण सागरमाथा हिमाल, अन्नपूर्णा, शिवशङ्कर, गणेय, लाङ्गतङ्ग, मानसलू, रोलवालिङ्ग, जुगल, गौरीशङ्कर, कुम्भू, धौलागिरी आउ कञ्चनजङ्घा हे ।[] हिमालय श्रेणीमे १५ हजारसे जादे हिमनद हे जे १२ हजार वर्ग किलोमीटरमे फैलल हे । ७२ किलोमीटर लम्बा सियाचिन हिमनद विश्वके दोसर सबसे लम्बा हिमनद हे । हिमालयके कुछ प्रमुख नदीमे शामिल हे - सिन्धु, गङ्गा, ब्रह्मपुत्र आउ याङ्गतेज

हिमालयमे कुछ महत्त्वपूर्ण धार्मिक स्थलो हे । एकरामे हरिद्वार, बद्रीनाथ, केदारनाथ, गोमुख, देवप्रयाग, ऋषिकेश, कैलाश, मानसरोवर एवं अमरनाथ,शाकम्भरी प्रमुख हे । भारतीय ग्रन्थ गीतोमे एकर उल्लेख भेटहे (गीता: १०.२५) ।[]

भारतीय प्लेटके गति आउ हिमालयके उत्पत्ति

हिमालय संस्कृतके दु शब्द - 'हिम' आउ 'आलय' से मिलके बनल हे, जेकर शब्दार्थ 'बरफके घर' होवहे । ई ध्रुवीय क्षेत्रके बाद पृथ्वी पर सबसे बड़ हिम आवरण वाला क्षेत्र हे । हिमालय आउ विश्वके सबसे ऊँचा चोटी माउण्ट एवरेस्टके ढेर नामसे जानल जाहे । नेपालमे एकरा सगरमाथा (आकाश या स्वर्गके भाल), संस्कृतमे देवगिरी आउ तिब्बतीमे चोमोलुङ्गमा (पर्वतसभके रानी) कहल जाहे । हिमालय पर्वतके एक चोटीके नाम 'बन्दरपुँछ' हे । ई चोटी उत्तराखण्डके उत्तरकाशी मण्डलमे स्थित हे । एकर ऊँचाई १३,७३१ फुट हे । एकरा सुमेरुओ कहज जाहे ।

  1. माजिद हुसैन, भारत का भूगोल
    Archived २०१४-०७-२० at the वेबैक मशीन, गूगल पुस्तक, (अभिगमन तिथि १६.०७.२०१४)
  2. जोशी 'शतायु', अनिरुद्ध. "भारत के 10 महत्वपूर्ण पहाड़, जानिए कौन से". hindi.webdunia.com (in Hindi). Archived from the original on 1 अगस्त 2019. Retrieved 2020-06-09.
  3. "हिमालय से जुड़ी 7 ऐसी बातें, जो इसे बनाती है बाकी सभी पर्वतों से खास". Dainik Bhaskar (in Hindi). 2017-09-03. Archived from the original on 9 जून 2020. Retrieved 2020-06-09.